Aktualizacja: 09.wrzesień'2022
  




Wielkopolska
W ojczyźnie praprzodków







Z notatnika krajoznawcy


Przewodniki PLUS:


Gniezno

Kalisz

Konin

Poznań

Wągrowiec


Prowincje:

Niż Środkowoeuropejski



Ochrona przyrody:









źródło fotografii




Jest to najstarszy region Polski, związany z początkami państwa, dlatego został nazwany "Wielką Polską". Tu znajduje się najstarszy w kraju zabytek architektury- osiedle obronne kultury łużyckiej w Biskupinie, które powstało w latach 750-400 p.n.e. W krajobrazie Wielkopolski dominują rozległe, płaskie pola- dobrze będą się tu czuli ci, którzy lubią spokojne pejzaże i duże przestrzenie. Na terenach między Wartą i Notecią rozpościera się Puszcza Notecka, jeden z największych obszarów leśnych w Polsce (135 tys. ha).W regionie utworzono dwa parki Narodowe. Wielkopolski Park Narodowy, położony na południe od Poznańia, stanowi zielone płuca miasta.

Skansenów tu Ci dostatek

Uwagę każdego odwiedzającego Wielkopolski Park Etnograficzny zwrócą zapewne trzy wiatraki, ustawione na wzgórzu. Dwa z nich to wiatraki drewniane – tzw. partlak i koźlak, zbudowane w XIX wieku, trzeci wiatrak to murowany holender. Wszystkie trzy widać niemal z każdego miejsca muzeum. Warto też zwrócić uwagę na najstarszy obiekt muzealny – ponad czterystuletnia, bo pochodząca z 1602 roku, chałupę z miejscowości Zdrój.
Jeden z największych w Polsce skansensów, namacalnie prezentujący „złotą epokę” wielkopolskiej kultury ludowej. Oryginalne budynki i wyposażenie oraz historyczny rozkład wsi szczegółowo odtwarzają wygląd XIX-wiecznej osady.

Zaś na malowniczej wyspie skansen archeologiczny. W średniowieczu był to jeden z najważniejszych ośrodków państwa pierwszych Piastów. Tu też znajduje się największy zbiór sakraliów średniowiecznych w Polsce z bizantyjskim relikwiarzem do przechowywania fragmentu Krzyża Pańskiego





Wiatraki wielkopolskie

Najstarszą, a zarazem najliczniejszą grupę wiatraków stanowią koźlaki. Nazwa pochodzi od nieruchomej podstawy, zwanej kozłem, na której wznosiła się cała konstrukcja. Pozwalała ona na obrót wiatraka w kierunku wiejącego wiatru przy pomocy specjalnego dyszla. Obrót następował z użyciem siły „kilku chłopa” lub zaprzęgając doń konia. Zasadniczo konstrukcja koźlaków przetrwała bez zmian aż do schyłku XIX wieku. W inny sposób obracano skrzydła w kierunku wiatru w wiatrakach typu holenderskiego, zwanego po prostu „holendrami”. Pojawiły się one na ziemiach polskich wraz z osadnikami z terenu Niderlandów. Tutaj podstawa była nieruchoma, najczęściej murowana, a obracano samą „czapę” ze skrzydłami. Tego rodzaju wiatraki najczęściej można jeszcze spotkać na Pomorzu i tam też stosunkowo często trafia się na murowane podstawy stojące samotnie gdzieś w polu.





Drewniane kościoły Wielkopolski

Wielkopolskie kościoły budowano przeważnie w konstrukcji wieńcowej (zrębowej) lub w konstrukcji sumikowo-łątkowej, a następnie ich ściany szalowano wertykalnie. Jednak zachowały się liczne świątynie, przeważnie protestanckie, które zbudowano w konstrukcji słupowo-ramowej z wypełnieniami z glinobitki (tzw. strychulec, szachulec), a od XIX wieku z cegły (tzw. mur pruski). Niejednokrotnie pola między belkami (czarnymi od impregnatu przeciwogniowego) tynkowano na biało, co tworzyło niezwykle dekoracyjny efekt. Wiele z drewnianych świątyń posiada osobno stojące dzwonnice, niekiedy o wymyślnych kształtach. Jeżeli zaś dzwon zawieszony jest na kościelnej wieży, to ma ona konstrukcję słupowo-ramową i nie jest zespolona z nawą, gdyż powstające drgania doprowadziłyby do jej zawalenia. Wszystkie świątynie zostały udokumentowane fotograficznie i pomierzone. Niestety, od tego czasu 7 z nich spłonęło (m.in. szachulcowy w Szlichtyngowej i drewniany w Tuchorzy). W dniu dzisiejszym na terenie województwa wielkopolskiego istnieją 152 drewniane katolickie świątynie i 5 protestanckich; szachulcowych- katolickich 13 i protestanckich 21. Do rejestru zabytków wpisano 193 kościoły, w tym 29 z nich posiada cenną polichromię (m.in. Słopanowo, Tarnowo Pałuckie, Słupca, Sokolniki, Bralin, Zakrzewo, Brokęcino, Buczek Wielki, Kicin).

Szlak Drewnianych Kościółów na regionwielkopolska.pl

  
Copyright © MUWIT.pl    O portalu |  autorzy |