Aktualizacja: 25.październik'2022
Pojezierze Wielkopolskie (315.5) – makroregion geograficzny w środkowo-zachodniej Polsce, część pojezierzy południowobałtyckich. Jej granice wyznaczają od północy Pradolina Toruńsko-Eberswaldzka zajmowana obecnie przez Wisłę, Noteć i Wartę, na południu Pradolina Warszawsko-Berlińska zajmowana przez Wartę i Obrę.
Dwie południkowo położone struktury – Poznański Przełom Warty i położona bardziej na wschód rynna jezior goplańskich i Noteci dzieli makroregion na trzy wyraźne wysoczyzny (z zachodu na wschód):
Wysokości bezwzględne są tu znacznie niższe niż na sąsiednim Pojezierzu Lubuskim. Najwyższy szczyt Gontyniec koło Chodzieży liczy 192 m n.p.m. Z ponad tysiąca jezior największym jest Gopło (około 21,8 km2).
Charakterystyczną cechą klimatu Pojezierza Wielkopolskiego są niskie opady (450–500 mm/rok) co sprawia, że widoczne są niedobory wody i proces nazywany stepowieniem. Wpływa to zarówno na szatę roślinną jak i faunę. Charakterystycznymi elementami lasów jest brak występowania buków, zaś wśród roślin zielnych liczne występowanie gatunków stepowych. Także w świecie zwierząt pojawiały się charakterystyczne dla tego biotopu gatunki jak drop.
(Wikipedia)
Pojezierze Poznańskie
Pojezierze Poznańskie (albo Wysoczyzna Poznańska) (315.51) – duży mezoregion fizycznogeograficzny położony w zachodniej części Pojezierza Wielkopolskiego.
Ograniczają je Bruzda Zbąszyńska na zachodzie i Poznański Przełom Warty na wschodzie. Średnio teren wznosi się na wysokość 75-100 m n.p.m. z kulminacją w postaci Góry Moraskiej (154 m n.p.m.) w północnej części Poznańia. W części północnej mezoregionu znajdują się równoleżnikowe moreny czołowe fazy poznańskiej zaś na południowym zachodzie przebiega południkowo glacjotektoniczny Wał Lwówecko-Rakoniewicki. Unikatowego krajobrazu polodowcowego z licznymi jeziorami rynnowymi, pagórkami morenowymi oraz rozległymi kompleksami leśnymi chronią dwa parki krajobrazowe - Sierakowski Park Krajobrazowy i Pszczewski Park Krajobrazowy. Cenny fragment na południe od Poznańia, z morenami czołowymi, jeziorami rynnowymi, ozami oraz bogatą szatą roślinną obejmuje Wielkopolski Park Narodowy.
Pojezierze Gnieźnieńskie
Pojezierze Gnieźnieńskie to malowniczy region Wielkopolski, położony pomiędzy doliną Warty, a jeziorami goplańskimi. Nazwa pojezierza pochodzi od historycznej, pierwszej stolicy Polski –Gniezna, usytuowanego w niezwykły sposób na siedmiu wzgórzach, pomiędzy jeziorami. Bezcennym zabytkiem miasta jest położona na Wzgórzu Lecha Archikatedra Wniebowzięcia NMP i św. Wojciecha, z relikwiami świętego i słynnymi romańskimi Drzwiami Gnieźnieńskimi.
Pojezierze Gnieźnieńskie oferuje jedyne w swoim rodzaju atrakcje dla turystów o zainteresowaniach etnograficznych. W Dziekanowicach znajduje się Wielkopolski Park Etnograficzny, zwany Dużym Skansenem. Oglądać tam można rekonstrukcję całej wielkopolskiej wsi z obiektami pochodzącymi z XVII –XX wieku. Z kolei w Małym Skansenie w Ostrowie Lednickim, znajdującym się na największej z wysp Jeziora Lednica znajduje się M.in. Najstarszy w kraju wiatrak z XVI wieku.
Pojezierze Kujawskie
mezoregion fizycznogeograficzny w środkowej Polsce (Kujawy), stanowiący południowo-wschodnią część Pojezierza Wielkopolskiego. Region graniczy od północy z Równiną Inowrocławską, od zachodu z Pojezierzem Gnieźnieńskim, od południa z Wysoczyzną Kłodawską a od wschodu z Kotliną Płocką; na południowym zachodzie region styka się z Kotliną Kolską a na południowym wschodzie z Równiną Kutnowską. Pojezierze Kujawskie leży na pograniczu województw: kujawsko-pomorskiego, wielkopolskiego i mazowieckiego oraz fragmentarnie łódzkiego (gmina Łanięta).
Mezoregion jest jeziorną wysoczyzną (pojezierzem) o wysokościach do 159 m n.p.m. Pojezierze Kujawskie ma krajobraz równinny, którego południowe krańce wyraźnie wyznaczają najdalszy zasięg ostatniego zlodowacenia. Południową część regionu przecinają dwa pasma wzgórz morenowych, rozdzielonych biegiem Noteci. Rozmiary jezior są stosunkowo małe oprócz tych położonych w tzw. rynnie goplańskiej – m.in. Jezioro Głuszyńskie i Jezioro Pątnowskie. Pojezierze Kujawskie jest przede wszystkim regionem rolniczym o żyznych glebach i ograniczonym zalesieniu.
Ośrodki miejskie na obszarze mezoregionu są liczne lecz na ogół niewielkie. Są to Gostynin (na pograniczu), Radziejów, Brześć Kujawski, Piotrków Kujawski, Kowal, Sompolno, Lubraniec, Izbica Kujawska, Chodecz, Przedecz i Lubień Kujawski, ponadto byłe miasta Brdów, Babiak oraz wsie Choceń, Topólka, Bytoń, Boniewo, Wierzbinek i Baruchowo (na pograniczu).
Pojezierze Chodzieskie
mezoregion fizycznogeograficzny w północno-zachodniej Polsce, stanowiący północną część Pojezierza Wielkopolskiego. Region graniczy od północy z Doliną Środkowej Noteci, od zachodu z Kotliną Gorzowską, od południa i południowego wschodu z Pojezierzem Gnieźnieńskim, a od północnego wschodu z Kotliną Toruńską. Pojezierze Chodzieskie leży na pograniczu województw wielkopolskiego i kujawsko-pomorskiego.
Mezoregion jest pojezierzem o licznych niewielkich jeziorach, rozpościerającym się pomiędzy dolinami Noteci i Wełny. Północną część regionu stanowi wysoczyzna morenowa, której glacjotektoniczne spiętrzenie w rejonie Chodzieży dochodzi do 192 m n.p.m. (wzgórze Gontyniec, najwyższy punkt Pojezierza Wielkopolskiego). Na południu regionu występują równiny sandrowe z wytopiskowymi rynnami jezior (m.in. Jezioro Żnińskie Duże). Lasy występują w zachodniej części pojezierza. Mezoregion ma charakter rolniczy, ma także walory turystyczne.
Pojezierze Chodzieskie jest regionem gęsto zaludnionym. Głównymi ośrodkami miejskimi regionu są Wągrowiec, Chodzież, Szamocin, Margonin i Gołańcz, ponadto wsie Budzyń i Ryczywół.
Równina Inowrocławska
mezoregion fizycznogeograficzny w północno-środkowej Polsce, stanowiący północno-wschodnią część Pojezierza Wielkopolskiego. Region graniczy od północy i północnego wschodu z Kotliną Toruńską, od zachodu z Pojezierzem Gnieźnieńskim, od południa z Pojezierzem Kujawskim, a od południowego wschodu z Kotliną Płocką. Równina Inowrocławska leży w całości na obszarze województwa kujawsko-pomorskiego.
Mezoregion jest równiną o wysokości do 100 m n.p.m. o nielicznych małych jeziorach na północnym zachodzie. Charakterystyczną cechą regionu są stosunkowo niskie roczne opady (do 500 mm, czyli najniższe w Polsce). Równina Inowrocławska jest przede wszystkim regionem rolniczym o czarnych żyznych ziemiach pobagiennych (tzw. Czarne Kujawy). W podłożu regionu jest tzw. tektoniczny wał kujawski, gdzie występują wysady soli kamiennej (solanki Inowrocławia i Ciechocinka).
Głównymi ośrodkami miejskimi regionu są Inowrocław, Aleksandrów Kujawski i Gniewkowo, ponadto wsie Złotniki Kujawskie, Osięciny, Rojewo, Dąbrowa Biskupia, Zakrzewo, Koneck, Bądkowo i Dobre.
Równina Wrzesińska
mezoregion fizycznogeograficzny w środkowo-zachodniej Polsce, stanowiący południową część Pojezierza Wielkopolskiego. Region graniczy od północy i wschodu z Pojezierzem Gnieźnieńskim, od zachodu z Poznańskim Przełomem Warty a od południa z Kotliną Śremską i Doliną Konińską. Równina Wrzesińska leży w całości na obszarze województwa wielkopolskiego.
Mezoregion jest na ogół bezjeziorną równiną morenową z niewielkimi sandrowo-kemowymi wzniesieniami. Jeziora występują jedynie pod Kórnikiem. Gleby Równiny Wrzesińskiej stanowią m.in. bielicoziemy, brunatnoziemy i czarne gleby bagienne, wykorzystywane głównie dla potrzeb rolnictwa.
Głównymi ośrodkami miejskimi regionu są Poznań (wschodnie dzielnice), Swarzędz, Września, Środa Wielkopolska, Słupca, Kostrzyn, Witkowo, Kórnik, Miłosław, Nekla, Pyzdry i Czerniejewo, ponadto wsie Strzałkowo, Zaniemyśl, Niechanowo, Kołaczkowo, Dominowo i Kleszczewo.
Copyright © MUWIT.pl
O portalu |
autorzy |
