Muzeum Okręgowe Ziemi Kaliskiej
Zawodzie | Rezerwat Archeologiczny
Dworek Marii Dąbrowskiej w Russowie

Od IX do XIII wieku na Zawodziu znajdowało się centrum wczesnośredniowiecznego państwa. Była tu stolica kasztelanii, ziemi i księstwa, a położenie grodu na skrzyżowaniu ważnych szlaków handlowych i komunikacyjnych zdecydowało o szybkim rozwoju miejscowego rzemiosła i handlu. W tej części Kalisza znajdował się ośrodek władzy świeckiej i kościelnej, który najbardziej rozwijał się w okresie panowania Mieszka III Starego, zwanego powszechnie "księciem całej Polski". Kaliską dzielnicę wspominał w 1106 r. Gal Anonim.

Schron przeciwatomowy | Schron przeciwatomowy w Kaliszu został wybudowany po tak zwanym kryzysie kubańskim, najpoważniejszym kryzysie po II wojnie światowej. Obiekt powstał przy ulicy Granicznej 20. Pod budynkiem mieszkalny powstał obiekt liczący około 500 metrów kwadratowych. Teraz jest udostępniony do zwiedzania. Schron przeciwatomowy w Kaliszu wyposażony jest w pomieszczenia operacyjne oraz urządzenia gwarantujące niezależne funkcjonowanie obiektu: system centralnego ogrzewania, specjalny system agregatów filtrowo-wentylacyjnych, agregat prądotwórczy i centralę łączności przewodowej i radiowej).

Dom pod Aniołami | Mimo że stoi na cyplu, blisko rzeki, podobno nigdy nie podmakał. W piwnicach woda pojawiła się tylko raz, gdy trwały prace w korycie rzeki. W starych dokumentach Domu pod Aniołami próżno szukać. Nazwa przylgnęła wraz z charakterystycznymi uskrzydlonymi postaciami na fasadzie. Wolimy widzieć w tych dekoracjach anioły, choć wyobrażenia są bliższe rzymskim Sławom. Dziś to niemal ruina, ale wygląda bajecznie. Kilka słów należy się dwóm uskrzydlonym postaciom roztańczonym nad środkowym oknem (pełniącym zarazem funkcje drzwi wyjściowych do ogrodu, tzw. porte fenetre). Przyzwyczailiśmy się potocznie mówić o aniołach, nie zwracając uwagi na ich… płeć. I słusznie, bo anioł jej nie ma. Ale sądząc po figurze wyobrażonych postaci, na fasadzie domu pląsają kobiety w lekkich tunikach; w rękach trzymają wieńce i gałązki palmowe. W starożytności w podobny sposób wyobrażono Sławę (Famę).

Rezerwat Archeologiczny na Zawodziu | Rezerwat Archeologiczny w Kaliszu-Zawodziu usytuowany jest w najstarszej części Kalisza, na terenie wczesnośredniowiecznego kaliskiego grodu, w bliskiej odległości od współczesnego centrum miasta. W 2008 roku odtworzono w Rezerwacie częściową zabudowę średniowiecznej warowni, na którą składają się: brama wjazdowa do grodu wraz z palisadą i mostem, kamienny kurhan, siedem drewnianych chat, dwupoziomowa wieża obronna, wały skrzyniowe, fundamenty oraz część przyziemia romańskiej kolegiaty oraz liczne repliki średniowiecznych przedmiotów. W części etnograficznej znajduje się osiemnastowieczna chata przeniesiona ze starego miasta w Kaliszu.

Kaliski gród to jedno z najważniejszych miejsc związanych z początkami państwa polskiego. Wybudowany został w latach 60. IX wieku na piaszczystej wyspie otoczonej wodami Prosny. Według niektórych badaczy, to właśnie z Kalisza dynastia Piastów rozpoczęła swój militarny podbój grodów położonych na obszarze dzisiejszej Wielkopolski. Największy rozkwit, wczesnośredniowieczny Kalisz przeżywał w czasach panowania księcia Mieszka III Starego, który ufundował tutaj romańską kolegiatę i założył mennicę. Kaliski gród stał się także miejscem pochówku Mieszka Starego. To właśnie za panowania tego władcy Kalisz, obok Poznania i Gniezna, staje się jednym z trzech głównych grodów w Wielkopolsce. Kres warowni następuje w XIII stuleciu, kiedy to śląski książę Henryk Brodaty zdobywa gród i przenosi Kalisz na prawą stronę Prosny.

Pomysł utworzenia muzeum Marii Dąbrowskiej w Russowie powstał po śmierci pisarki w 1965 roku, a jego głównymi organizatorami byli: Wydział Kultury Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Kaliszu, Muzeum Ziemi Kaliskiej oraz Komitet Społeczny. Adaptacja zniszczonego dworku wraz z okalającym go parkiem o powierzchni 4 ha była dość karkołomna. Od zakończenia wojny do 1953 roku obiekt był użytkowany przez miejscową szkołę podstawową, a następnie przez ponad dziesięć lat pozostawał w rękach lokatorów i popadał w coraz większą ruinę.

Ekspozycja etnograficzna na terenie parku powstała w latach 1988 - 1998 i obejmuje wybrane zabytki budownictwa chłopskiego związanego z regionem kaliskim. Trzy, spośród sześciu przeniesionych obiektów, tworzą zagrodę chłopską z końca XIX wieku a pochodzą z różnych miejscowości podkaliskich: chata mieszkalna - Takomyśle, stodoła - Godziesze, obora - Skrzatki. Szczególnie cennym nabytkiem jest spichlerz z Russowa nazywany przez mieszkańców "sołkiem" (2 poł. XVIII w.).

Był on własnością rodziny Witczaków, którą Dąbrowska doskonale znała i poświęciła jej jedno z opowiadań pt. "Królewskie korale". W 1993 roku przeniesiono natomiast z podkaliskiego Dobrzeca chatę mieszkalną wyrobnika z początku XIX wieku. Ostatnim obiektem, który znalazł się na terenie muzealnego parku jest spichlerz dworski z 1800 roku przeniesiony z Kuźnicy Grabowskiej w 1998 roku.

W okolicy
Rezerwat Jeziorsko
Drewniane kościoły w Brodni i Pęczniewie
Domy tkaczy w Turku i Zduńskiej Woli

W 2 poł. XVIII w. należała do Czartkowskich herbu Korab. Wincenty, z Krąkowskich, dzierżawca niedalekiej Brodni stał się niechlubnym bohaterem pamiętnika Kazimierza Deczyńskiego, wykorzystanym przez Leona Kruczkowskiego w jego powieści "Kordian i cham". est to spory budynek z cegły, na planie litery „U” zwrócony frontem na zachód, budynek piętrowy, podpiwniczony, z dachami dwuspadowymi z dachówki ceramicznej . Dokładniejsza historia dworu nie jest znana.

Sieradzki Park Etnograficzny położony jest przy ul. Grodzkiej 1, między Żegliną a Zalewem Paradzianka, w pobliżu “Wzgórza Zamkowego”. Idea powstania parku etnograficznego zrodziła się w latach 60-tych z inicjatywy ówczesnej Dyrektorki Muzeum pani Zofii Neymanowej. Sieradzki Park Etnograficzny jest czynny od maja do listopada, codziennie z wyjątkiem poniedziałków,

Pierwszym obiektem, jaki zrekonstruowano na terenie SPE był Dom Tkacza pochodzący ze Zgierza. Następnie, na terenie parku etnograficznego zrekonstruowano zagrodę Szczepana Muchy – rzeźbiarza ze wsi Szale. Zagroda ta pochodząca z przełomu lat 50 – 60-tych XX wieku znalazła swe miejsce w parku, ze względu na swe walory artystyczne. We wnętrzu domu, pracowni oraz ogrodzie znajduje się bogata kolekcja prac artysty z lat 1972-83.

Na uwagę zasługuje zagroda z przełomu XIX i XX wieku, zrekonstruowana na bazie obiektów pochodzących z różnych miejscowości, z zachowaniem układu typowego dla wsi sieradzkiej. W jej skład wchodzą: chałupa szerokofrontowa z Sieradza – Męki z 2 poł. XIX wieku, stodoła z Rudy pochodząca z początku XX wieku, budynek inwentarsko – gospodarczy (obórka z wozownią) pochodzący ze wsi Wiertelaki gm. Brąszewice z przełomu XIX i XX wieku oraz sołek drewniany – “kumora” z około 1810 r. pochodzący z Brąszewic Zabrodzia. Kolejnym elementem architektonicznym, który znajduje się na terenie SPE jest wiata ekspozycyjna, w której prezentowane są narzędzia rolnicze.

Cmentarny kościół św. Ducha - Drewniany kosciół z początku XV w., wybudowany w podziękowaniu za sukces Bitwy pod Grunwaldem. W obecne miejsce świątynię przeniesiono w 1853 r.

Zamki i pałace w okolicy
Ostrzeszów - baszta
Moja Wola - Pałac w Mojej Woli !!!
Antonin - Pałac Myśliwski Książąt Radziwiłłów

Podobno dawno temu, w miejscu, gdzie dzisiaj stoi baszta zamku, znajdowała się karczma, do której zawitał podróżujący po Wielkopolsce książę. Właśnie tutaj ostrzeżono go przed grasującymi w okolicy rozbójnikami. Na pamiątkę tego wydarzenia książę kazał pobudować zamek, kościół i gród, i nazwać go OSTRZEŻÓW (według źródeł historycznych nazwa miasta pochodzi od nazwiska Ostrzesz).

Ostrzeszowski zamek jest typowym przykładem zamku nizinnego. Na podstawie zachowanych fragmentów murów można zrekonstruować jego wygląd pierwotny. Zamek zbudowano z cegły na planie prostokąta o wymiarach ok.27 na 39m. Pięciokondygnacyjna 24 metrowa wieża wzniesiona jest z cegły na planie kwadratu. Na wysokości 11 metrów przechodzi w ośmiobok. Baszta zamkowa była wieżą strażniczą i mieszkalną, ale i wieżą ostatecznej obrony. Mury baszty grube są na 2,2 m do 2,4 m. Wejście do niej znajduje się od strony północnej na wysokości drugiej kondygnacji.Obok niej znajdowała się brama prowadząca na dziedziniec zamkowy, otoczony murami obwodowymi. Od strony północno – zachodniej dziedziniec zamykał murowany dom. W nim znajdowała się sala sądowa i inne dwa pomieszczenia w których przechowywano księgi grodzkie. Pozostałe budynki dla służby i zabudowania gospodarcze były drewniane. Zamek przed spaleniem otoczony był fosą przez którą prowadził most z poręczami. Zamek użytkowany był do 1785r. i potem powoli przemieniał się w ruinę. W roku 1843 r. został rozebrany. Był to element świadomej polityki niszczenia przez zaborcę polskich dóbr.

Zachowała się jednak baszta zamkowa. W roku 1960 została odrestaurowana i zaadoptowana do celów muzealnych oraz wystawowych. Jest ona również punktem widokowym, z którego podziwiać można panoramę miasta. Na dziedzińcu zamkowym organizowane są z kolei imprezy plenerowe.

Zamki i pałace w okolicy
Pałac w Trzebicku
Pałac Czartoryskich w Starym Sielcu
Pałac Smolicki
Kromolice - Pałac Modlibowskich
Moja Wola - Pałac w Mojej Woli !!!

Pałac barokowy z elementami klasycyzmu. Budynek wzniesiony na planie prostokąta, fasadą skierowany na zachód, podpiwniczony, piętrowy i nakryty dachem naczółkowym, mieszczącym mieszkalne poddasze. Pośrodku fasady znajduje się dwupiętrowy ryzalit ujęty w pilastry, zwieńczony attykową wystawką. Po bokach budowli wąskie przybudówki, nakryte dachami trójpołaciowymi. Na osi nad głównym wejściem znajduje się żeliwny balkon a wyżej kartusz z herbem Gałeckich. Wewnątrz na parterze sień na przestrzał i analogiczna nad nią sala na 1. piętrze. Z dawnych sztukaterii zachował się polichromowany strop dawnej sali balowej. Wewnątrz zachowane także elementy stolarki i malowideł z okresu Potockich. W piwnicach zachowane stropy kolebkowe, a w przybudówkach sklepienia krzyżowe.

O powstaniu miasta krążą legendy, wywodzące jego nazwę od syna bogatego rycerza Krota, czyli "Krota syna", który mieszkał "w polu gdzie się wznosi okop szwedzki", w miejscu dawnej wsi Stary Krotoszyn. Od pocz. XV do poł. XVI w. miasto należało do Krotoskich h. Łodzia. Ponoć to Wierzbięta Krotoski osadził tu w 1415 r. (za zgodą króla Władysława Jagiełły) miasto na prawie magdeburskim. Jego staraniem odbudowano też stary zamek wraz z fosami i bramami. Krotoscy posiadali także Niewierz, stąd też jeden ich odłam nazywał się Niewieskimi.

Zamki i pałace w okolicy
Zamek w Koźminie
Dobrzyca - pałac i Muzeum Ziemiaństwa
Pałac w Żegocinie
Kromolice - Pałac Modlibowskich
Pepowo - Pałac Pepowo

Zamek w Koźminie, powstał w XIV wieku, wielokrotnie przebudowywany, jest świadectwem przemian zachodzących na przestrzeni wieków w budownictwie obronnym i rezydencjalnym. Współczesny zamek to oskarpowana i otynkowana budowla, składająca się z trzech domów ustawionych w otwartą od zachodu podkowę. Pozostałością po gotyckiej warowni jest ceglana oktogonalna wieża nakryta niezbyt ładnym neobarkowym hełmem. Oprócz niej częściowo zachowały się fosy oraz relikty dawnego przedbramia i osłaniających go wieżyczek.

Wybrane
Osieczna | Muzeum Młynarstwa
Leszczyńskie wiatraki
Śmigiel - Pięknie odrestaurowane wiatraki

Najstarszą, a zarazem najliczniejszą grupę wiatraków stanowią koźlaki. Nazwa pochodzi od nieruchomej podstawy, zwanej kozłem, na której wznosiła się cała konstrukcja. Pozwalała ona na obrót wiatraka w kierunku wiejącego wiatru przy pomocy specjalnego dyszla. Obrót następował z użyciem siły „kilku chłopa” lub zaprzęgając doń konia. Zasadniczo konstrukcja koźlaków przetrwała bez zmian aż do schyłku XIX wieku.

W inny sposób obracano skrzydła w kierunku wiatru w wiatrakach typu holenderskiego, zwanego po prostu „holendrami”. Pojawiły się one na ziemiach polskich wraz z osadnikami z terenu Niderlandów. Tutaj podstawa była nieruchoma, najczęściej murowana, a obracano samą „czapę” ze skrzydłami. Tego rodzaju wiatraki najczęściej można jeszcze spotkać na Pomorzu i tam też stosunkowo często trafia się na murowane podstawy stojące samotnie gdzieś w polu.

Spis drewnianych kościołów na stronie

Wielkopolskie kościoły budowano przeważnie w konstrukcji wieńcowej (zrębowej) lub w konstrukcji sumikowo-łątkowej, a następnie ich ściany szalowano wertykalnie. Jednak zachowały się liczne świątynie, przeważnie protestanckie, które zbudowano w konstrukcji słupowo-ramowej z wypełnieniami z glinobitki (tzw. strychulec, szachulec), a od XIX wieku z cegły (tzw. mur pruski).

Niejednokrotnie pola między belkami (czarnymi od impregnatu przeciwogniowego) tynkowano na biało, co tworzyło niezwykle dekoracyjny efekt. Wiele z drewnianych świątyń posiada osobno stojące dzwonnice, niekiedy o wymyślnych kształtach. Jeżeli zaś dzwon zawieszony jest na kościelnej wieży, to ma ona konstrukcję słupowo-ramową i nie jest zespolona z nawą, gdyż powstające drgania doprowadziłyby do jej zawalenia. Wszystkie świątynie zostały udokumentowane fotograficznie i pomierzone. Niestety, od tego czasu 7 z nich spłonęło (m.in. szachulcowy w Szlichtyngowej i drewniany w Tuchorzy).

W dniu dzisiejszym na terenie województwa wielkopolskiego istnieją 152 drewniane katolickie świątynie i 5 protestanckich; szachulcowych- katolickich 13 i protestanckich 21. Do rejestru zabytków wpisano 193 kościoły, w tym 29 z nich posiada cenną polichromię (m.in. Słopanowo, Tarnowo Pałuckie, Słupca, Sokolniki, Bralin, Zakrzewo, Brokęcino, Buczek Wielki.

Powiązane treści MUWITowe
Wielkopolska
Dolnośląskie
Opolskie
Leszno
Kalisz
Jutrosin
Gorzów Wielkopolski

Mapa regionu jest wesołą twórczością własną. Dokładniej rzecz ujmując - zrzutem ekranu z map Gugla. Zrzut dotyczy wybranego regionu.

Legenda zaś jest następująca.

Ikonka wiatraka to wiatraki. Zaskoczenie? Są w przeróżnym stanie. Te, po których została kupka desek oznaczyłam szarym kolorem i ikonką urwanego śmigła. Czyli totalnej ruiny. Ikonki pałacu to pałace. Też w różnym stanie. Najczęściej, niestety, mocno zaniedbanym. Przekoszony kwadrat w kolorze fioletowo-białym to kościoły drewniane i szachulcowe. Chyba, że wiadomo, że są super, extra, hi-fi to wtedy niebieską lupką. Zielone lupki to parki krajobrazowe, a zielone trójkąciki to rezerwaty przyrody. Te, do których warto, albo bardzo warto. Czarne kolumny na żółtym tle to wieże ciśnień.

Pozostałe ikonki sugerują, że jest tam "coś". Coś co jest: a) fajne b) ładne c) warte zobaczenia d) lokalną atrakcją e) inne. To coś może być: wiatrakiem, zamkiem, muzeum, latarnią morską, czy czymś zupełnie innym. Prawdopodobnie nie będzie to atrakcja komercyjna. No chyba, że będzie.

Mapa jest poglądowa - bo nie ma większej przyjemności, niż odrywanie po swojemu. Ale nie ma większego bezsensu, niż wyważanie otwartych drzwi. Zrobiłam tą mapkę dla siebie. Ale ponieważ czasami bywam miła, to się dzielę.