Pomimo przynależności regionu do Pojezierza Mazurskiego, nie należy mylić tego z przynależnością do Mazur. Obszar Pojezierza Olsztyńskiego rozciąga się po obu brzegach górnego biegu Łyny, sięgając na zachodzie po Pasłękę. Krajobraz ukształtowany został w wyniku ostatniego zlodowacenia (lobu Łyny), którego fazy zaniku zaznaczają się w postaci łuków wałów morenowych sięgających na zachodzie po Morąg, na południu po Nidzicę, a na wschodzie po linię Szczytno-Biskupiec. Wysokość moren nie przekracza 200 m n.p.m. W podłożu zalega głównie glina zwałowa. W dolinach rynien lodowcowych i mis pojeziernych występują torfowiska i łąki.

Pojezierze Mrągowskie (842.82) – mezoregion fizycznogeograficzny w północno-wschodniej Polsce, w środkowej części Pojezierza Mazurskiego, zaliczany ze względu na typ mezoregionów do wysoczyzn młodoglacjalnych przeważnie z jeziorami w regionie nizin i obniżeń, przechodzący od północy w Nizinę Sępopolską, od wschodu w Krainę Wielkich Jezior Mazurskich, od południa w Równinę Mazurską i od zachodu w Pojezierze Olsztyńskie[1]. Obejmuje obszar około 1830 km2. Charakteryzuje się południkowym ułożeniem ośmiu rynien lodowcowych, wypełnionych w większości przez jeziora, i niemal równoleżnikowym przebiegiem siedmiu pasm moren czołowych. 5% powierzchni stanowią jeziora, m.in. związane z rynnami polodowcowymi: Sasek Wielki o powierzchni 8,8 km2, Łęsk – 1,2 km2, Pierwój – 1,3 km2, Stromek – 1,5 km2, Babięty Wielkie – 2,5 km2, Gielądzkie – 4,2 km2, Lampackie – 2,8 km2, Lampasz – 0,8 km2, Dłużec – 1,2 km2, Białe – 3,4 km2[2]. Większe obszary zalesione znajdują się w południowej części mezoregionu, porastając piaski glacjofluwialne. Wysokości bezwzględne w wielu miejscach przekraczają 200 m, z punktem kulminacyjnym o wysokości 221 m n.p.m. W granicach mezoregionu utworzono rezerwaty przyrody, m.in.: „Zakręt”, „Królewska Sosna”, „Czaplisko Ławny Lasek”[2]. Na obszarze pojezierza położone są miasta Mrągowo, Szczytno i Reszel[

Kraina Wielkich Jezior Mazurskich (842.83) – mezoregion, położony w północnej Polsce, obejmujący środkową część Pojezierza Mazurskiego o powierzchni 1732 km2, z czego 486 km2 zajmują jeziora. Na południu graniczy z Równiną Mazurską, od wschodu z Pojezierzem Ełckim, od północy z Krainą Węgorapy, a od zachodu z Pojezierzem Mrągowskim i Niziną Sępopolską. Jeziora połączone są kanałami mazurskimi. Na lądzie, w większości pokrytym lasem, dominuje krajobraz młodoglacjalny, który został ukształtowany w plejstocenie[1]. Największy wpływ na obecną rzeźbę terenu miała ostatnia faza zlodowacenia bałtyckiego, która zakończyła się ok. 10 tys. lat temu. Cofający się lądolód usypywał położone równoleżnikowo ciągi wzgórz morenowych, zbudowane z glin, żwirów i głazów. W zagłębieniach między wyniesieniami pozostawały wielkie bryły martwego lodu, które wytapiając się pozostawiły misy wytopiskowe. Płynące pod lodem rzeki wypłukały głębokie rynny. Tak powstały jeziora mazurskie, dziś połączone systemem kanałów.

Jest to obszar wyjątkowy zarówno w skali całego kraju, jak i Europy – niezwykle bogaty pod względem przyrodniczym, pełen historycznych zabytków oraz uwielbiany przez miłośników sportów wodnych, wędkarstwa i letników. Wielkie Jeziora Mazurskie słyną z niezliczonych siedlisk rzadkich ptaków. Można obserwować m.in. uważanego za symbol Mazur kormorana, perkoza dwuczubego, łyskę, czaplę oraz łabędzia niemego, najliczniej gniazdującego na jeziorze Łuknajno. Żyje tu również rzadki bocian czarny, kania czarna, orzeł przedni i bielik. Wędrowcy spotykają na swojej drodze wydrę, bobra, żółwia błotnego, łosia oraz wiele gatunków nietoperzy i kolorowych ważek. Szczególną atrakcją na przełomie września i października są rykowiska jeleni. Ważną rolę w gospodarce regionu odgrywa rybołówstwo, przede wszystkim jednak turystyka i sporty wodne. Głównymi ośrodkami są: Giżycko, Mikołajki, Pisz, Węgorzewo. Znajduje się tu szereg rezerwatów przyrody i Mazurski Park Krajobrazowy. Największą atrakcją turystyczną Krainy Wielkich Jezior są jeziora tam występujące, w tym największe w Polsce Śniardwy (113,8 km2), Mamry (105 km2), oraz Niegocin, Orzysz, Jagodne, Tałty.

mezoregion fizycznogeograficzny w północno-wschodniej Polsce i w Rosji (obwód kaliningradzki), część Pojezierza Mazurskiego, na północ od Krainy Wielkich Jezior Mazurskich.. Powierzchnia w granicach Polski 690 km2. Region ma charakter kotliny o płaskim dnie, okolonej wzgórzami morenowymi. Rzeki: Węgorapa i jej dopływ Gołdapa należące do dorzecza Pregoły odwadniają obszar; brak jest prawie zupełnie jezior. Wyróżnia się trzy mikroregiony o odmiennym krajobrazie:

Wyniesienie Pawłowskie – we wschodniej części regionu, stanowią je wysoczyzna morenowa na północ od jeziora Mamry, dochodząca do wysokości 161 m n.p.m., przecięta doliną Węgorapy, która wcina się w morenę, tworząc głęboki, kręty jar. Niecka Skaliska – obniżenie o charakterze płaskiej, zabagnionej niecki. W przeszłości polodowcowe jezioro zastoiskowe, z czasem zarosłe i zatorfione; w 2 poł. XIX w. prowadzono tu roboty melioracyjne, które doprowadziły do osuszenia terenu. Węgorapa, przepływając przez region, silnie meandruje, tworząc liczne zakola i starorzecza; łączy się z dopływem o podobnym charakterze – Gołdapą. Prawie połowę mikroregionu (wschodnia część) porastają Lasy Skaliskie – bór o charakterze mieszanym, będący ostoją zwierzyny, w tym bielika. Pagórki Rogalskie – wzgórza morenowe o wysokości do 190 m n.p.m., przecięte przełomem Gołdapy, otaczające Nieckę Skaliską od wschodu. Około 20% powierzchni pokrywają lasy, występuje kilka niewielkich jezior (największe Jezioro Czupowskie, pow. 24 ha). Kraina Węgorapy odznacza się małą gęstością zaludnienia, brak jest większych miejscowości.

Powierzchnia 401 km2, rozciąga się w układzie południkowym na przestrzeni ok. 30 km, między Oleckiem a Gołdapią. Nazwa wzgórz pochodzi od nazwy wsi Szeszki. Wzgórza Szeskie, stanowiące ciąg moren czołowych, odznaczają się wyraźnym garbem w krajobrazie. W północnej ich części wysokości względne przekraczają 100 m. Najwyższym wzniesieniem jest Góra Szeska (309 m n.p.m.) – trzecie pod względem wysokości wzgórze polskich pojezierzy (po Wieżycy i Dylewskiej Górze). Na północ od niej ciągnie się pas wzgórz, których kulminację stanowią: Góra Rudzka (284 m n.p.m.), Góra Tatarska (308 m n.p.m.), Gołdapska Góra (pot. Piękna Góra) (272 m n.p.m.). Klimat obszaru jest wyraźnie chłodniejszy (o 0,5–1 st.C) i wilgotniejszy w porównaniu z otaczającymi terenami, roczne opady przekraczają 700 mm. Ukształtowanie terenu i długo zalegająca pokrywa śnieżna umożliwia uprawianie tutaj narciarstwa zjazdowego (m.in. na Górze Gołdapskiej istnieje Centrum Sportowo-Rekreacyjne Piękna Góra). Brak jest większych kompleksów leśnych. Na obszarze Wzgórz znajdują się rezerwaty przyrody: Cisowy Jar, obejmujący wąwóz porośnięty lasem mieszanym, ochronie podlega najbogatsze na Mazurach stanowisko cisa pospolitego; Torfowisko na Tatarskiej Górze, obejmujący kompleks torfowisk i zbiornik dystroficzny na Tatarskiej Górze. Występują tu małe zagłębienia bezodpływowe, wypełnione wodą lub zabagnione, oraz liczne strumienie o znacznych spadkach. W czasie burz strumienie te mogą powodować erozję gleby. Region odznacza się niewielką gęstością zaludnienia, brak jest większych osiedli.

Pomimo przynależności regionu do Pojezierza Mazurskiego, nie należy mylić tego z przynależnością do Mazur. Obszar Pojezierza Olsztyńskiego rozciąga się po obu brzegach górnego biegu Łyny, sięgając na zachodzie po Pasłękę. Krajobraz ukształtowany został w wyniku ostatniego zlodowacenia (lobu Łyny), którego fazy zaniku zaznaczają się w postaci łuków wałów morenowych sięgających na zachodzie po Morąg, na południu po Nidzicę, a na wschodzie po linię Szczytno-Biskupiec. Wysokość moren nie przekracza 200 m n.p.m. W podłożu zalega głównie glina zwałowa. W dolinach rynien lodowcowych i mis pojeziernych występują torfowiska i łąki.

mezoregion fizycznogeograficzny w północno-wschodniej Polsce, w południowej części Pojezierza Mazurskiego. Graniczy od zachodu z Garbem Lubawskim i Pojezierzem Olsztyńskim, od północy z Pojezierzem Mrągowskim i Krainą Wielkich Jezior Mazurskich, od wschodu z Pojezierzem Ełckim, od południa z Równiną Kurpiowską a od południowego zachodu styka się ze Wzniesieniami Mławskimi. Region jest równiną, północnym przedłużeniem Równiny Kurpiowskiej, od której jednak różni się obecnością jezior. Największymi jeziorami na Równinie Mazurskiej są Jezioro Roś i Jezioro Nidzkie (rezerwat krajobrazowy). Równina Mazurska jest regionem obficie zalesionym. We wschodniej części znajduje się Puszcza Piska a w zachodniej Puszcza Nidzicka. Występowanie lasów i jezior oraz brak zanieczyszczenia środowiska czyni obszar regionem turystycznie atrakcyjnym. Głównymi rzekami regionu są Omulew, Szkwa, Rozoga i Pisa (dopływy Narwi), a miastami Szczytno, Pisz i Ruciane-Nida.

Puszcza Piska to rozległy obszar, którego zwiedzanie rozpocząć można z położonych na północnym krańcu puszczy Mrągowa i Mikołajek, leżącego na wschodzie Piszu, czy położonej w samym sercu puszczy malowniczej miejscowości Ruciane- nida. Przez ostoję przechodzi kilka znakowanych szlaków pieszych, ścieżki rowerowe, a także liczne szlaki wodne. Najbardziej malowniczy jest szlak wodny rzeki Krutyni. Warto odwiedzić Pisz, Wojnów i leśniczówkę Pranie