Wysowa to uzdrowisko.

Uzdrowisko, które chciałoby konkurować ze słynną Krynicą (która jest, jak dla Wysowej, zdecydowanie za blisko) czy też z malutkim, prywatnym Wapiennem.

Niestety - to się Wysowej nie udaje.

Nie udaje się również być klasyczną wsią Beskidu Niskiego, z tak zwanym charakterem. Zresztą - Wysowa zawsze była uzdrowiskiem i nigdy nie pretendowała do miana łemkowskiej wsi, jaka jest Bartne, czy też zupełnie opuszczonej Czeremchy - bo też Wysowa opuszczona nie jest.

Oficjalnie lecznicze właściwości wód zostały potwierdzone na początku XIX wieku, a miano uzdrowiska zyskała ona w 1808 roku, kiedy otwarto pierwsze łazienki napełniane wodą mineralną. Ale nawet wtedy, gdy odkryto 11 źródeł wody mineralnej z potwierdzonymi urzędowo właściwościami leczniczymi, Wysowa wciąż była w cieniu Krynicy. Do tego stopnia, że nowy właściciel uzdrowiska wysowskiego (od 1858 roku) bardejowski Żyd, Izaak Lando, rozpoczął sprzedaż wysowskich wód mineralnych, jako pochodzących właśnie z Krynicy i Szczawnicy. Było to nieuczciwe, ale wskazuje wybitnie jaką pozycję, w uzdrowiskowym przemyśle, piastowała Krynica i jak nikłą rolę, mimo wszystko, miała w tym przemyśle Wysowa..

Więcej >>>

Jako uzdrowisko funkcjonuje od 1808 r. Pobudowano wtedy pierwsze łazienki do kąpania się w wodach mineralnych i pierwszy dom mieszkalny dla kuracjuszy. Kuracje, głównie układu pokarmowego, kamicy nerkowej i stanów zapalnych dróg moczowych, cukrzycy i innych chorób przemiany materii, opierają się na wodach mineralnych.

Wysowskie zdroje to szczawy wodorowęglanowo-chlorkowo-wapienne i wodorowęglanowo-chlorkowo-sodowe. Zawierają cenne mikroelementy: lit, cynk, miedź i kobalt. W smaku są dość paskudne, ale mają znakomite właściwości lecznicze. W połączeniu z łagodnym mikroklimatem, spokojem i ciszą stanowią o atrakcyjności miejsca: kurują się tu ludzie zestresowani, wyczerpani nerwowo, alergicy, cierpiący na zmiany geriatryczne i choroby układu krążenia i oddechowego.

Kuracjusze przyjeżdżają tu już od ponad dwustu lat, a od czterystu znane są właściwości lecznicze miejscowych wód. Ponoć zbójnicy leczyli się tu na francę (syfilis).

Więcej >>>
Link | krajoznawcy.info.pl
Link | krajoznawcy.info.pl
Link | krajoznawcy.info.pl
Link | krajoznawcy.info.pl
Link | krajoznawcy.info.pl

Kościół parafialny pw. Najświętszej Marii Panny Wniebowziętej, z I. poł. XX w; jednonawowy, konstrukcji zrębowo- słupowej, oszalowany i pokryty blachą; wnętrze: ołtarz główny z XVIII-XlX w. Wzniesiony według projektu architekta Zdzisława mąc zeńskiego, w tradycji dawnego budownictwa regionalnego. Wieża o pochyłych ścianach, z pozorną izbicą wzniesiona w konstrukcji słupowo-ramowej, zwieńczona hełmem z ośmioboczną pozorną latarnią nakrytą kopułką. W dwuspadowym dachu nad nawą wieżyczka na sygnaturkę z latarnią. Dach nad prezbiterium jest wielopołaciowy. Nad nawą znajduje się częściowo pozorne sklepienie kolebkowe z płaskimi odcinkami po bokach, wsparte na słupach. Wyposażenie kościoła jest skromne. Barokowy ołtarz główny pochodzi z innego kościoła. W nim znajduje się obraz Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny namalowany według Murilla przez Mieczysława Wyrobka.

Więcej >>>
Link | krajoznawcy.info.pl

Wzniesiono ją w 1779 r. na miejscu poprzedniej, spalonej w 1777 r. w czasie walk konfederatów barskich z wojskami rosyjskimi. Cerkiew należy do grona zachodniołemkowskich obiektów sakralnych. Pierwotnie cerkiew była trójdzielna, obecnie jest budowlą dwudzielną w 1910 r. nawę powiększono o przedsionek. Polichromia o charakterze neogotyckim datowana jest na lata 1912–13. Wewnątrz znajduje się kompletny ikonostas barokowy z XVIII w., a po stronie północnej nawy barokowy ołtarz boczny z ikoną Matki Boskiej.

Więcej >>>
Link | krajoznawcy.info.pl

Więcej >>>
Link |

Jest to jedna z najlepiej zachowanych świątyń zachodniołemkowskich, ze względu na swoje proporcje uważana za jedną z najpiękniejszych cerkwi w Polsce. Świątynia jest wręcz klasycznym przykładem łemkowskiej architektury cerkiewnej. Od 2013 roku - wraz z 15 innymi - na liście Unesco.

Świątynia jest cerkwią łemkowską typu północno-zachodniego. Uznawana jest za modelowy i najpiękniejszy przykład tego stylu. Cerkiew wybudowano z drewna. Jest budowlą o konstrukcji zrębowej, orientowaną, trójdzielną. Wzniesiona została na planie złożonym z trzech kwadratów: obszernego prezbiterium, nawy i babińca. Trójdzielność budowli wyraźna jest również w bryle, która wznosi się od najniższego prezbiterium, przez wyodrębnioną wyższą nawę po dominującą nad całością wysmukłą wieżę. Każdy z członów budowli jest nakryty odrębnym dachem. Wieża o pochyłych ścianach ma konstrukcję słupową i obejmuje ściany babińca. Wokół wieży znajduje się zachata.

Świątynia pochodzi z 2 połowy XVII wieku. Została zbudowana w konstrukcji zrębowej – z wyjątkiem wieży, która ma konstrukcję słupową. Całość (zarówno ściany jak i dach) pokryta jest gontem. Wewnątrz zachowało się kompletne wyposażenie pochodzące z XVIII i XIX wieku – charakterystyczne dla stylu późnego baroku. Są to przede wszystkim: ikonostas z 1904 r. autorstwa Michała Bogdańskiego, XIX-wieczny ołtarz główny w prezbiterium oraz dwa ołtarze boczne w nawie – jeden z ikoną Matki Boskiej z Dzieciątkiem, drugi przedstawiający Zdjęcie z Krzyża. Na uwagę zasługuje też polichromia z 1811 r. oraz ciekawe malowidła na ścianach imitujące marmurowe kolumny i gzymsy.

Więcej >>>
Z notatnika krajoznawcy >>
Z drewnianego notatnika >>
Link | swiatynia3d.pl
GPS | mapa-turystyczna.pl

Dziś wieś to kilka ciekawych, łemkowskich chat oraz bardzo ciekawa, pochodząca z 1837 roku, drewniana cerkiew p.w. śś. Kosmy i Damiana. Przy cerkwi, ogrodzony cmentarz z ciekawymi, kamiennymi nagrobkami a całość otacza rząd rozłożystych lip.

Świątynia jest cerkwią łemkowską typu północno-zachodniego. Uznawana jest za modelowy przykład XIX-wiecznej cerkwi wzniesionej w tym stylu. Cerkiew wybudowano z drewna. Jest budowlą o konstrukcji zrębowej, orientowaną, trójdzielną. Wzniesiona została na planie złożonym z trzech prostokątów zbliżonych do kwadratu: prezbiterium, szerszej od niego nawy i babińca. Każdy z członów budowli jest nakryty odrębnym dachem. Wieża ma konstrukcję słupową i obejmuje całkowicie ściany babińca. Wokół wieży znajduje się zachata. Cała cerkiew, zarówno ściany jaki i dach, obita jest gontem. Konstrukcja posiada dachy namiotowe bez załamań, uzupełnione kalenicami i zwieńczone pozornymi wielobocznymi latarniami. Na zwieńczeniach znajdują się ozdobne krzyże, każdy z nich o innym kształcie. Nad wieżą umieszczono namiotowo-baniasty hełm. Nawa i prezbiterium nakryte są pozornymi sklepieniami kopulastymi, zaś w babińcu strop jest płaski. Świątynia otoczona jest drewnianym ogrodzeniem z jedną bramką.

Więcej >>>
Z notatnika krajoznawcy >>
Z drewnianego notatnika >>
Z notatnika keszera >>
Link |

Jedna z najlepiej zachowanych cerkwi łemkowskich. Wieża zbudowana jest w konstrukcji słupowo-ramowej, ma pochyłe ściany i izbicę, z namalowanymi tarczami zegarowymi. Dach nad nawą cerkwi jest namiotowy, a nad częścią prezbiterium dwuspadowy, przechodzący w namiotowy, wielopołaciowy, łamany uskokowo. Dachy zwieńczone są baniastymi wieżyczkami ze ślepymi latarniami. Hełm wieży jest podobnego kształtu. Wnętrze świątyni nakryte jest stropami, dekorowanymi polichromią o motywach architektonicznych, ornamentalnych i figuralnych. Cerkiew otoczona jest zrekonstruowanym drewnianym ogrodzeniem, w którym znajdują się bramki z 1811 i 1871r.

Więcej >>>
Link | krajoznawcy.info.pl

Na cmentarzu znajduje się ponad trzydzieści pięknych, zabytkowych nagrobków. Co ciekawe – zachowany jest pewien porządek: w większości pomniki nagrobne, fronty cokołów krzyży i rzeźb zwrócone są (orientowane) w kierunku wschodnim. Kilka nagrobków ma płaskorzeźbione cokoły z przedstawieniami św. Mikołaja, Matki Boskiej z Dzieciątkiem lub św. Michała Archanioła.

Więcej >>>
Link | krajoznawcy.info.pl

Dolina Łopacińskiego, którą prowadzi zielony szlak na Kozie Żebro, nazwę swoją wzięła od człowieka, który przed wojną prowadził tutaj gospodarstwo. Rupert Jan Łopaciński, zanim osiedlił się w Wysowej, był dyrektorem cukrowni na Lubelszczyźnie. Marzył jednak o stworzeniu wzorowego górskiego gospodarstwa. Nad potokiem Szumniak powstał zatem „Marysin”, który w czasach swojej świetności miał własne ujęcie wody, własne zaplecze gospodarcze oraz własną elektrownię, i to już w latach trzydziestych! W gospodarstwie hodowano m.in. pstrągi, owce i kozy, a także zajmowano się przetwórstwem mleka.

Po wojnie odebrano rodzinie Łopacińskich to miejsce i doprowadzono je do ruiny. Szczęśliwie po wielu latach starań w 2006 roku wróciło ono do prawowitych właścicieli i obecnie jest terenem prywatnym, który jednak można zwiedzać. Las kryje pozostałości dawnego gospodarstwa, które powstało dzięki myśli człowieka wyprzedzającego swoje czasy.

Więcej >>>
Link | krajoznawcy.info.pl
Link | malopolskatogo.pl

Góry Hańczowskie - sąsiadują od zachodu z Przełęczą Tylicką, położone są pomiędzy rzeką Białą i rzeką Ropą z jej dopływem Zdynią. Od północy ogranicza je linia Uście Gorlickie- Smerekowiec- Wysowa a od południa- granica polsko- słowacka. Region umownie zwany Górami Hańczowskimi jest bardzo zróżnicowany i ze wszystkich części Beskidu Niskiego najbardziej "górski". Tutaj znajdują się najwyższe szczyty całego pasma przekraczające często 900 metrów (Lackowa 997 m), Ostry Wierch (930 m) a tuż za granicą polsko- słowacką znajduje się Busov- najwyższy szczyt całego Beskidu Niskiego- przekraczający granicę 1000 metrów o całe 2 metry.Cały teren to szereg malowniczych i często zamieszkałych dolin biegnących z północnego-zachodu Na wschód.

Więcej >>>

Na Górze Jawor stoi prawosławna kaplica pod wezwaniem Opieki Najświętszej Marii Panny (Pokrow), dawniej Matki Bożej Dobrej Drogi. To sanktuarium łemkowskie. Jego historia związana jest z objawieniami, jakie miały tu miejsce w okresie międzywojennym.

21 września 1925 roku cztery Łemkinie z Wysowej, Marta, Teodora i Klafiria Demiańczykówny oraz Maria Hałyk szły w Święto Narodzenia Najświętszej Marii Panny do rzymskokatolickiego sanktuarium maryjnego w Gaboltovie, wsi położonej u stóp góry Busov. Wracały nielegalnie nocą przez granicę. Tuż po przejściu na polską stronę ujrzały nagle jasność. Myślały, że to straż graniczna. Pospiesznie wróciły do Wysowej. Ponownie jednak ujrzały jasność w tym samym miejscu. Następnego dnia poszły sprawdzić, czym było to zdarzenie. Prawdopodobnie Matka Boska ukazała się tylko jednej z dziewcząt – Klafirii Demiańczyk. Zaczęli w to miejsce przychodzić wierni i w modlitwie oczekiwali na kolejne objawienia.

Więcej >>>
Link | krajoznawcy.info.pl

Murowana cerkiew ukryta jest wśród pięknych starych drzew. Zbudowano ją w 1801 roku w stylu „józefińskim”. Ten styl był urzędowo obowiązującym w tym czasie na terenach cesarstwa austro-węgierskiego w odniesieniu do budowli sakralnych.

Więcej >>>
Link | krajoznawcy.info.pl

Cmentarz wojenny nr 49 potocznie określany jako położony w Blechnarce znajduje się około 3 kilometry powyżej wsi, w lesie blisko granicy polsko-słowackiej. Ostatnio odnawiany był w 1996 roku przez młodzież Niemieckiego Związku Opieki nad Grobami Wojennymi "Porozumienie ponad grobami".

Cmentarz zbudowany jest na planie zbliżonym do kwadratu i otoczony niskim kamiennym murem. Do środka cmentarza prowadzi dwuskrzydłowa drewniana furtka. W południowo-zachodniej części ogrodzenia znajduje się kopiec o podłużnym kształcie z dwoma wąskimi tarasami. Zwieńczony jest kamiennym krzyżem ustawionym na podłużnej płycie. Groby oznaczone są drewnianymi krzyżami łacińskimi i lotaryńskimi. Obecny wygląd cmentarza różni się od pierwotnego.

Dziś znajduje się głęboko w lesie jednakże w czasie jego budowy teren z przodu cmentarza, obecnie porośnięty drzewami stanowiły łąki.

Do dzisiaj zachowały w stanie średnim, lecz nadal czytelnym prawie wszystkie elementy architektoniczne: wały ograniczające cmentarz od terenu, schodki prowadzące na pola grobowe i kamienne obwódki samych grobów. Pochowano tu 10 Austriaków oraz 50 Rosjan.

Więcej >>>
Link | krajoznawcy.info.pl