Aktualizacja: 30.kwietnia'2022
  




Czechy
W krainie Wojaka Szwejka







Mówimy: Czechy, myślimy: Praha. Prawie zawsze. Jak bardzo niesłusznie sprowadzamy w wyobraźni uroki Czech jedynie do ich stolicy, możemy się przekonać, wyruszając na odkrywanie czeskiej prowincji. A północne Czechy leżą tuż tuż, w zasięgu ręki, zwłaszcza dziś, gdy przejść drogowych i turystycznych namnożyło się niczym grzybów w czeskich lasach. Pasjonaci przyrody mogą mieć tylko kłopot z wyborem celu wyprawy: kuszą Sudety, Jeseniki, osobliwe formy skalnych miast, kaniony, jaskinie...



JESENIK - UZDROWISKO PRIESNITZ'A

Wjeżdżając dzisiaj do Jesenika trudno uwierzyć, że pierwszy zakład powstał w drewnianych barakach, w których ustawiono miednice, wanny i węże służące do polewania kuracjuszy. Ten prosty zakład wodoleczniczy przeżywał prawdziwe oblężenie pod koniec XIX wieku. Prawdą jest, że listy adresowane "V. Priessnitz – Europa" docierały do adresata bez błądzenia. Ale okolice Jesenika to nie tylko uzdrowisko- choć głównie z uzdrowiska żyją okoliczni mieszkańcy. To również ośnieżony szczyt Pradziada i masyw Jeseników, stworzony do wędrówek. To wspaniałe czeskie jaskinie, zamek w Jaworniku i wreszcie- skansen górnictwa złota. Warto przekroczyć granicę...


     

na liście UNESCO:
>>> więcej na whc.unesco.org [EN]

Zabytkowe centrum Pragi (K II, IV, VI / 1992)

Dzielnice Starego Miasta, Małej Strany i Nowego Miasta, powstałe pomiędzy XI i XVIII w., ze wspaniałymi zabytkami, takimi jak zamek i katedra Św. Wita na Hradczanach, most Karola i liczne pałace oraz kościoły, wzniesione w większości za panowania cesarza Karola IV, w XIV w., świadczą o kulturalnej i architektonicznej randze Pragi począwszy od średniowiecza.

Ciągłość osadnicza na tym obszarze zaczyna się zdaniem historyków około VIII wieku naszej ery i często wiązana bywa z plemieniem Fraganeo wymienianym przez Geografa Bawarskiego. Wkrótce na pobliskich wzgórzach władcy z dynastii Przemyślidów wznieśli dwa zamki - Hradczany i Wyszehrad. Z pewnością ułatwiło to rozwój miasta zapewniając mu bezpieczeństwo. Ze wzmianek w kronikach wynika, że w X wieku (a być może nawet wcześniej) istniał drewniany most na Wełtawie (pojawiają się informacje o zniszczeniu przeprawy przez powódź). Prawdopodobnie nieco wcześniej powstała tu pierwsza murowana świątynia chrześcijańska. Miasto rozwijało się szybko między innymi dzięki prawu do organizowania targów.

W 1338 roku wzniesiono ratusz, który rozbudowano za panowania cesarza Karola IV. Jego czasy to prawdziwy "Złoty Wiek" Pragi, którą cesarz ukochał i wybrał na swoją siedzibę. Co ciekawe już wtedy rozebrano część dawnych murów miejskich co umożliwiło miastu rozwój. Odtąd mieszkańców chroniły mury Nowego Miasta oraz umocnienia na Hradczanach i na Wyszehradzie. Powstał Uniwersytet Karolinum oraz kamienny most znany dziś pod nazwą Mostu Karola.

W XV wieku w położonej na Starym Mieście kaplicy Betlejemskiej kazania głosił Jan Hus. W XVII wieku wiele budynków zostało zniszczonych przez pożar oraz podczas działań wojennych, jednak podczas ich odbudowywania starano się zachować dotychczasowy układ urbanistyczny. Od 1784 roku Stare Miasto zostało połączone z Wyszehradem, Hradczanami i innymi dzielnicami w jeden organizm miejski - Królewskie Miasto Pragę. Na przełomie XIX i XX wieku spora część Starego Miasta zamieszkana była przez biedotę i element kryminogenny. Podjęto więc decyzję o wyburzeniu części budynku i wzniesieniu w ich miejscu kamienic na odpowiednim poziomie. Niestety przy okazji raz na zawsze zniszczono wiele bezcennych zabytków. Literacką wizję tamtych czasów przedstawił Milos Urban w powieści "Lord Mord". Również podczas tzw. powstania praskiego w 1945 roku ostrzeliwane Stare Miasto znacznie ucierpiało. Na całe szczęście do dziś przetrwało wiele cudów architektury, które zachwycą niejednego turystę.

     

Zabytkowe centrum miasta Český Krumlov (K IV / 1992)

Miasto leżące nad brzegami Wełtawy powstało wokół XIII- wiecznego zamku, z elementami gotyckimi, renesansowymi i barokowymi. Český Krumlov stanowi przykład małego, średniowiecznego miasteczka Europy Środkowej, które rozwijało się bez zakłóceń przez pięć wieków, zachowując w ten sposób nienaruszone dziedzictwo architektoniczne


Zabytkowe centrum miasta Telč (K IV / 1992)

Miasto położone jest na wzgórzu i jego domy początkowo zbudowane były z drewna. Po pożarze z końca XIV w. zostało odbudowane z kamienia, otoczone murami i wzmocnione siecią sztucznych stawów. Gotycki zamek został przebudowany w końcu XV w. w stylu wczesnego gotyku.


Zelená Hora- sanktuarium pielgrzymkowe Św. Jana Nepomucena (K IV / 1994)

W Zelenej Horze na Morawach, w pobliżu Żdżaru nad Sazawą, wznosi się kościół pielgrzymkowy zbudowany ku czci świętego Jana Nepomucena. Wzniesiony w początkach XVIII w. Na planie gwiazdy, stanowi on najbardziej oryginalne dzieło architekta Jana Błażeja Santiniego, którego osobisty styl nawiązuje do gotyku i baroku.


Kutná Hora- Stare Miasto z kościołem Św. Barbary i katedra Mariacka

Kutná Hora powstała w wyniku eksploatacji Kopalń srebra. W XIV w. stała się miastem królewskim, z zabytkami świadczącymi o jej świetności. Kościół Św. Barbary, arcydzieło ostatniej fazy gotyku oraz katedra Mariacka, zbarokizowana na początku XVIII w., wpłynęły na architekturę Europy Środkowej. Arcydzieła te wtapiają się obecnie w zachowaną średniowieczną tkankę miejską, wyróżniającą się bogactwem architektury domów mieszkalnych.

Kutná Hora, skarbnica srebra i klejnot ziemi, stała u podwalin powstania królestwa czeskiego. Perły architektury, unikalne budowle z różnych historycznych okresów, długa historia winiarstwa. Dokładnie taka jest Kutná Hora, której historyczne centrum z kościołem św. Barbary i katedra Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny jest wpisane do rejestru światowego dziedzictwa UNESCO.

Kutná Hora była głównym filarem potęgi czeskich władców. Za panowania Wacława II. tutaj znajdowała się jedyna w kraju mennica. Byłe miasto królewskie związane z wydobyciem srebra i dominacją dwóch katedr, oferuje również niepowszednią współczesność.


     

Krajobraz kulturowy Lednice-Valtice (K I, II, IV / 1996)
Pomiędzy XVII i XX w. książęca rodzina Lichtensteinów przekształciła swe posiadłości w południowych Morawach w urzekające założenie krajobrazowe, w którym architektura barokowa, zaprojektowana głównie przez Johanna Bernharda Fischera von Erlach oraz klasycystyczny i neogotycki styl pałaców w Lednicach i Valticach, wtapiają się w krajobraz opracowany według romantycznej koncepcji angielskiej sztuki pejzażowej. Krajobraz kulturowy Lednice-Valtice rozciąga się na obszarze 200 km2 i stanowi jeden z największych krajobrazów stworzonych przez człowieka w Europie.


Wieś Holaszowice (K II, IV / 1998)

Holaszowice stanowią pełny i dobrze zachowany przykład tradycyjnej wioski Europy Środkowej, składającej się z licznych, typowych dla regionu, wyjątkowej klasy budynków pochodzących z XVIII i XIX w., zbudowanych w stylu zwanym "barokiem ludowym" południowych Czech i rozmieszczonych na planie wywodzącym się ze średniowiecza.


Ogrody i zamek w Kromieryżu (K II, IV / 1998)

Kromieryż leży przy dawnej przeprawie na rzece Morawie, u stóp wzgórz Chrziby górujących nad środkowymi Morawami. Ogrody i zamek w Kromieryżu stanowią wyjątkowo pełny i dobrze zachowany przykład barokowej rezydencji książęcej otoczonej ogrodami.


Zamek w Litomyšlu (K II, IV / 1999)
Zamek w Litomyšlu jest renesansową budowlą z dziedzińcem arkadowym zbudowaną w stylu, który narodził się we Włoszech, a następnie, w XVI w., przyjął się i szeroko rozpowszechnił w Europie Środkowej. Koncepcja i dekoracja zamku są szczególnie piękne, łącznie z XVIII- wiecznymi przybudówkami w późnym stylu barokowo-klasycystycznym. W zamku zachowały się wszystkie zabudowania gospodarcze stanowiące nieodłączną część rezydencji arystokratycznej.


Kolumna Św. Trójcy w Ołomuńcu (K I, IV / 2000)

Kolumna komemoratywna Św. Trójcy- z początków XVIII w.- jest najwybitniejszym przykładem tego specyficznego dla Europy Środkowej typu zabytku. Ma ona 35 m wysokości i reprezentuje, charakterystyczny, regionalny styl znany jako "barok ołomuniecki". Ozdobiona jest kilkoma wspaniałymi rzeźbami religijnymi dłuta wielkiego artysty morawskiego Ondrieja Zahnera


Willa Tugendhatów w Brnie (K II, IV / 2001)
Willa Tugendhatów w Brnie, zaprojektowana przez architekta Miesa van der Rohe, stanowi kluczowy przykład stylu międzynarodowego w modernizmie architektonicznym, który rozwinął się w Europie w latach 20. XX w. Jej szczególna wartość wiąże się z zastosowaniem nowatorskich koncepcji przestrzennych i estetycznych, mających na celu uwzględnienie potrzeb wynikających z nowego stylu życia, wykorzystując jednocześnie środki, które daje nowoczesna produkcja przemysłowa.


Dzielnica żydowska i bazylika Św. ProKopa w Třebič (K II, III / 2003)

Zespół dzielnicy żydowskiej, starego cmentarza żydowskiego oraz bazyliki Św. ProKopa w Třebič przypomina współistnienie kultury chrześcijańskiej i żydowskiej od średniowiecza po XX w. Dzielnica żydowska stanowi cenne świadectwo różnych aspektów życia mieszkającej tam wspólnoty. Bazylika Św. ProKopa, zbudowana w początkach XIII w. wewnątrz klasztoru benedyktyńskiego, stanowi cenne świadectwo oddziaływania w tym regionie spuścizny architektonicznej Europy Zachodniej.

Erzgebirge/Krušnohoří Mining Region(K II, III, IV / 2019)
wpis wspólny: Czechy i Niemcy
Erzgebirge/Krušnohoří (Ore Mountains) spans a region in south-eastern Germany (Saxony) and north-western Czechia, which contains a wealth of several metals exploited through mining from the Middle Ages onwards. The region became the most important source of silver ore in Europe from 1460 to 1560. Mining was the trigger for technological and scientific innovations transferred worldwide. Tin was historically the second metal to be extracted and processed at the site. At the end of the 19th century, the region became a major global producer of uranium. The cultural landscape of the Ore Mountains has been deeply shaped by 800 years of almost continuous mining, from the 12th to the 20th century, with mining, pioneering water management systems, innovative mineral processing and smelting sites, and mining cities.

Landscape for Breeding and Training of Ceremonial Carriage Horses at Kladruby nad Labem (K IV, V / 2019)

The property is situated on the Elbe (Labe) River flood plain where there is sandy soil, ox bow lakes and the relic of a riparian forest. The structure and functional use of plots of land (pastures, meadows, forests, fields, park), network of paths, avenues, trees in regimented lines and arranged clusters as well as the solitary trees, the network of watercourses, ensembles of buildings in the farmsteads and the overall composition including functional relations and links between these components - all this fully serves the needs of breeding and training of the Baroque draught horses of the Kladruber breed which were used during the ceremonies at the Habsburg Imperial Court. The composition of the landscape is the evidence of the intentional artistic approach to the landscape. The property is a rare example of the synthesis of two types of cultural landscape - living and organically developing landscape where its key function dominates and the manmade landscape intentionally designed and created using the principles of the French and English landscape architecture which is an outstanding example of the specialised decorative farm - ferme ornée. The Imperial Stud Farm was founded in 1579 and its landscape has been used for this purpose since then.

Pierwotne lasy bukowe Karpat i innych regionów Europy
wpis wspólny z: Albania, Austria, Belgia, Bułgaria, Chorwacja, Hiszpania, Niemcy, Rumunia, Słowenia, Słowacja, Ukraina, Włochy
Pierwotne lasy bukowe w Karpatach są przykładem zachowanego w stanie nienaruszonym kompleksu leśnego strefy umiarkowanej i jednocześnie najbardziej kompletnego systemu ekologicznego europejskich lasów bukowych. Jest to także bezcenny rezerwuar materiału genetycznego nie tylko buków, ale także wielu innych gatunków związanych z tego typu siedliskiem leśnym.

Uniwersalna wartość pierwotnych lasów bukowych Karpat i dawnych lasów bukowych Niemiec polega na tym, iż jest niezbędna do zrozumienia historii i ewolucji gatunku Fagus (Buk), posiadającego znaczenie globalne. Buk jest jednym z najważniejszych składników lasów liściastych strefy umiarkowanej.

  • Jizerskohorské bučiny



  • Tentative list:
    >więcej na whc.unesco.org [EN]

  • Renaissance Houses at Slavonice (2001)
  • Paper Mill at Velké Losiny (2001)
  • Fishpond Network in the Trebon Basin (2001)
  • Český ráj (Czech Paradise) Rock Cities (2001)
  • Sites of Great Moravia: Slavonic Fortified Settlement at Mikulcice - Church of St.Margaret at Kopčani (2001)
  • The Industrial Complexes at Ostrava (2001)
  • The Fortress of Terezín (2001)
  • The Spa at Luhacovice (2001)
  • The Betlém Rock Sculptures near Kuks (2001)
  • The Karlstejn Castle (2001)
  • Mountain-top Hotel and Television Transmitter Ještěd (2007)
  • Žatec – the Hops Town (2007)
  • The West Bohemian Spa Triangle (2008)
  • Great Spas of Europe (2014) - wpis wspólny z: Czechy, Niemcy, Austria, Włochy, Belgia, Francja, Wielka Brytania
       * Karlovy Vary
       * Mariánské Lázně
       * Františkovy Lázně
       * Luhačovice
  • Old Wastewater Treatment Plant in Prague-Bubeneč (2020)


  • Copyright © MUWIT.pl    O portalu |  autorzy |