Kraków jaki jest, każdy widzi. Ale jeżeli zejdzie się z głównych tras, można natknąć się na miasto, w którym zagoniony człowiek XXI w. staje w miejscu i przeciera oczy ze zdumienia. Oto brukowane uliczki, piękne place i tajemnicze zaułki same nakłaniają do niespiesznego spaceru i wsłuchiwania się w ciągle żywe opowieści ducha Starego Miasta.
Więcej
>>>
Z notatnika krajoznawcy
>>
Z drewnianego notatnika
>>
Z notatnika keszera
>>
Link |
Z notatnika krajoznawcy
>>
Stare Miasto Krakowa, dawnej stolicy Polski, rozciąga się u stóp Zamku Królewskiego na Wawelu. XIII-wieczne miasto kupieckie posiada największy w Europie rynek, liczne zabytkowe kamienice oraz bogato wyposażone pałace i kościoły. O świetnej przeszłości Krakowa świadczą fragmenty XIV-wiecznych murów miejskich, położona na południu miasta średniowieczna dzielnica Kazimierz, z zabytkowymi synagogami, Uniwersytet Jagielloński oraz katedra gotycka, w której pochowani są królowie Polski. Obszar wpisany na listę Unesco, obejmuje Stare Miasto w obrębie dawnych murów, Wzgórze Wawelskie oraz dzielnicę Kazimierz ze Stradomiem.
Inne obiekty tego typu są w Europie rzadkością, co czyni forty krakowskie tym bardziej cennymi. Niestety czas jest nieubłagany, nawet potężne forty, które jeszcze kilka lat temu były w doskonałym stanie - dziś są ruiną. Te zas, które przedstawiają jeszcze jakąś wartość są rozkradane w zasadzie za przyzwoleniem władz miasta, które poza pobożnymi życzeniami nic nie robią by ratować te zabytki. Twierdza nigdy nie zdobyta przez wroga, dziś obdarta z godności (rozkradana przez złomiarzy) zapewne nie przetrwa następnych stu lat.
Bronowice znane są każdemu licealiście z Wesela Stanisława Wyspiańskiego, a właściwie wesela Lucjana Rydla, które posłużyło za kanwę utworu St. Wyspiańskiego. Oprócz znanej Rydlówki i Tetmajerówki, znajdziemy tu piękny zespół kościelny, starą chałupę na ulicy Zakliki z Mydlnik, fantastyczny, choć zaśmiecony fort Mydlniki, stawy na Podkamyczu i skałę Kmity na granicy z Zabierzowem.
zbudowany pod koniec XIX wieku przez Jana Władysława Fischera, następnie odsprzedany Helenie Benisowej – żonie profesora ekonomii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Po II wojnie światowej w pałacu mieścił się internat, w latach pięćdziesiątych pałac stał się własnością PAN, dziś mieści się w nim Zakład Farmakologii PAN.
Dwa dwory małopolskie- za Zielonym Mostem (przy pętli w Bronowicach) w lewo.
zwana również "pałacykiem japońskim", na początku XX wieku przebudowana przez nowego właściciela Wincentego Łepkowskiego, który odkupił willę od Jana Fischera. W czasie I wojny światowej, w willi gościł Czasami Józef Piłsudski. W trakcie II wojny światowej w willi znalazło schronienie sporo osób, bez względu na pochodzenie, przekonania polityczne czy wyznanie. Po II wojnie willa została sprzedana przez Łepkowskich. W 1991 została zakupiona przez siostry zakonne, dziś w Willi pod Gackiem – mieści się przedszkole.
Zaklika z Mydlnik był Kanclerzem Wielkim Koronnym na dworze króla Władysława Jagiełły. Wsławił się sporem z b. Piotrem Wyszem o kancelarstwo na Uniwerystecie Krakowskim.
Wybudowany w 1926 roku, a zaprojektowany przez Józefa Gałęziowskiego – profesora ASP. Po II wojnie światowej właściciele wydzierżawili pałacyk PAN, a następnie go sprzedali. Dziś mieści się w nim Zakład Fitochemii PAN.
Zakliki z Mydlnik, fantastyczny, choć zaśmiecony fort Mydlniki, stawy na Podkamyczu i skałę Kmity na granicy z Zabierzowem.
Od Bronowic, aż do Mydlnik poprowadzona jest ścieżka rowerowa (ulicą Filtrową, na której głównie znajduje się przefiltrowane błoto:), dalej...? Dalej już nie potrzeba ścieżek- wystarczy mapa i odrobina inwencj
G
- Stawy w Mydlnikach i ulica Podkamycze- idealna na spacer z psem
- Kościół MB Nieustającej Pomocy w Mydlnikach
- Kościół MB Nieustającej Pomocy w Mydlnikach- Stare chałupy przy ulicy Zakliki z Mydlnik- najstarsza w Mydlnikach z 1830 r. oraz przy ulicy na Błonie 47 (z XIX w, z piwnicą)
- Murowana kuźnia dziś filia Biblioteki Miejskiej w Mydlnikach
Założenie urbanistyczne Nowej Huty, należące do najlepszych przykładów architektury socrealistycznej w Polsce, jest wpisane do rejestru zabytków. W 1949 r. w Moskwie zapadła decyzja o budowie pod Krakowem kombinatu metalurgicznego. Nieoficjalnie tłumaczono to względami politycznymi- chciano "zrównoważyć" inteligencki Kraków osiedlem robotniczym, czyli ludźmi pracy w pełni oddanymi władzy. Dla nich właśnie postanowiono wznieść całkowicie nowe, idealne miasto, będące odzwierciedleniem idei socjalizmu.
Założenie urbanistyczne Nowej Huty, należące do najlepszych przykładów architektury socrealistycznej w Polsce, jest wpisane do rejestru zabytków. W 1949 r. w Moskwie zapadła decyzja o budowie pod Krakowem kombinatu metalurgicznego. Nieoficjalnie tłumaczono to względami politycznymi- chciano "zrównoważyć" inteligencki Kraków osiedlem robotniczym, czyli ludźmi pracy w pełni oddanymi władzy. Dla nich właśnie postanowiono wznieść całkowicie nowe, idealne miasto, będące odzwierciedleniem idei socjalizmu. Do prac przystąpili najwięksi polscy architekci.
Zgodnie w obowiązującym wtedy hasłem "socjalistyczne w formie, Narodowe w treści", uznał, że najwybitniejszymi stylami w Polsce były renesans i barok i to na elementach tych stylów oparł swoją pracę.
Z placu Centralnego, stanowiącego środek całego układu, rozchodziło się promieniście kilka ulic, a każda prowadziła w innym kierunku- do Krakowa, kombinatu, wsi Mogiła oraz do niewzniesionego niestety ratusza miejskiego. Nowe miasto budowano kompleksowo- poczynając od wyznaczenia miejsc parków i placów zabaw, poprzez sklepy i bary mleczne, a na wystroju mieszkań kończąc (powstały nawet specjalne meble dokładnie dopasowane do ich metrażu).
Fasady budynków ozdobiono attykami, łukami i kolumnadami, nawiązującymi do renesansowych budowli Krakowa.
Niektórzy uważają, że renesansowe rozwiązania były tylko "przykrywką", a prawdziwym powodem stworzenia takiego projektu stały się względy militarne. Szerokie ulice miały być wygodne do ewentualnego manewrowania czołgami, zaś ukryci za attykami snajperzy mogliby bezpiecznie ostrzeliwać place i skwery. Architekci starali się zaprojektować miasto przyjazne mieszkańcom, uwzględniając bardzo rozległe tereny zieleni miejskiej, gdzie robotnicy po pracy mogliby odpoczywać. Oczywiście nie zapomniano o elementach socjalistycznych- w alei Róż stanął pomnik Lenina.
W hangarach dawnego wojskowego lotniska Rakowice-Czyżyny działa jedyne w kraju Muzeum Lotnictwa Polskiego. To stosunkowo mało znane krakowskie muzeum zasługuje na uwagę nie tylko miłośników awiacji. Zalążek kolekcji stanowiły wraki z różnych zakątków Europy znalezione w magazynach Luftwaffe w wielkopolskim Czarnkowie
Nowa Huta to nie tylko socrealizm i blokowiska. Niedaleko jej serca, czyli kombinatu, w pięknym 4-hektarowym parku kryje się perełka architektury- dworek w stylu staropolskim, urządzony przez Jana Matejkę. Niestety, burzliwe czasy mocno nadszarpnęły stan dworku. Przez lata popadał on w ruinę, póki nie został przekazany przez ostatniego z właścicieli Towarzystwu Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie. W latach 60. XX w. budynek odremontowano i w jego pomieszczeniach urządzono muzeum (ul. Wańkowicza 25)
Renesansowo-klasycystyczny zespół pałacowy w Branicach, położony w starym parku, od kilkunastu lat jest siedzibą oddziału Muzeum Archeologicznego w Krakowie. Historia kompleksu sięga XIII stulecia, ale z tamtego okresu nie zachowały się żadne obiekty
Więcej
>>>
Z notatnika krajoznawcy
>>
Z drewnianego notatnika
>>
Z notatnika keszera
>>
Link |
Link |
Opactwo cystersów ufundowane zostało w 1223 r., w jego skład wchodzą: romański kościół Panny Marii i św. Wacława, który został zbudowany w XIII w., przebudowany zaś w 2 połowie XVIII w. w stylu barokowym; klasztor z XIII w., który był rozbudowywany w XIV, XVI, XVIII w., a został wzniesiony na planie czworoboku, z wirydarzem otoczonym krużgankami. W opactwie znajduje się również renesansowy pałacyk opacki zbudowany w 1569 r
Kopiec Wandy, córki Kraka. Wznosi się obok Huty im. T. Sendzimira, został usypany w VII w., ma 14 m wysokości, a na szczycie znajdował się kamienny orzeł zaprojektowany przez Janas Matejkę (prawdopodobnie skradziony).
Podobnie jak przy kopcu Krakusa tak i tutaj nie znaleziono śladów, które by wskazywały, że jest to faktycznie mogiła księżniczki Wandy.
Mało kto wie, że w Krakowie- perle na liście Unesco- znajdują się również drewniane zabytki. Większość co prawda znajduje się na obrzeżach, jak na przykład XV-wieczny kościół w dawnej wsi Mogiła - ze wspaniałą dzwonnicą bramną i nieprawdopodobnym wręcz, portykiem z herbami Odrowążów..
Kapitalne wnętrze. Zewnętrze, choć ujmujące, zdecydowanie ustępuje wnętrzu świątyni.
Zachował się gotycki detal ciesielski, m.in. bogato profilowane i zdobione dekoracją roślinną odrzwia ostrołukowe z 1466 r. - pokazywany jedynie podczas dni otwartych SAD (i innych tego typu imprez)
Przebieg pieszo-rowerowego Szlaku Twierdzy Kraków pokrywa się w dużej mierze z historyczną, forteczną drogą rokadową. Szlak pieszo-rowerowy oznakowany jest jako żółto-czarno-żółty (barwy Habsburgów i cesarskiej Austrii)[3], a składa się z dwóch odcinków: północnego (60 km) oraz południowego (41 km) zgodnie z naturalnym ukształtowaniem.
Podgórze kojarzy się przede wszystkim z tragicznym okresem w historii miasta- z obozem żydowskim w Płaszowie. Mało kto jednak wie, że na tym terenie znajduje się rezerwat przyrody "Bonarka", wspaniały stary cmentarz podgórski, położony na górce nowy cmentarz podgórski (wspaniale wygląda w dniu Wszystkich Świętych), jak również Kopiec Krakusa, z którego rokrocznie dzień po wielkiej Nocy sypią się słodycze - to zadośćuczynienie tradycji zwanej Rękawką.
Historia fabryki rozpoczyna się w latach 30. XX w. Zbudowana przez polskich Żydów, nie przetrwała próby czasu i szybko zbankrutowała. W 1939 r. wydzierżawił ją, a trzy lata później przejął na własność Oskar Schindler. Przy produkcji emaliowanych naczyń oraz zapalników do bomb lotniczych i pocisków armatnich zatrudniał Żydów, dzięki czemu uratował przed eksterminacją ponad tysiąc osób. Schindler mieszkał w Krakowie do 1944 r., później przeniósł się do Czechosłowacji. O wydarzeniach w fabryce świat usłyszał dzięki dwóm osobom. W 1982 r. australijski prozaik Thomas Keneally opisał historię morawskiego Niemca, za co otrzymał prestiżową nagrodę Booker Prandze. Jedenaście lat później amerykański reżyser Steven Spielberg przeniósł Listę Schindlera na wielki ekran.
Niemiecki obóz pracy przymusowej w Płaszowie, utworzony jesienią 1942 r., założono dla ludności żydowskiej z likwidowanego stopniowo między majem 1942 r. a marcem 1943 r. krakowskiego getta. W styczniu 1944 r. Płaszów przekształcono w obóz koncentracyjny. Obóz powstał na terenach dwóch żydowskich cmentarzy z 1887 r. i 1932 r. Teren obozu ostatecznie objął około 180 baraków mieszkalnych i przemysłowych. W szczytowym okresie przebywało w nim nawet 25 tysięcy więźniów. Przez obóz Płaszów przeszło w sumie około 150 tysięcy więźniów. Liczbę ofiar szacuje się na około 80 tysięcy osób. Wojnę przeżyli nieliczni więźniowie Płaszowa- wśród nich znalazło się 1100 krakowskich Żydów uratowanych przez Oskara Schindlera.
Elektrownia Podgórska znajduje się przy ulicy Nadwiślańskiej. Zbudowana w 1900 r. jako jedna z pierwszych komunalnych elektrowni w mieście, umożliwiła przejście z oświetlenia gazowego i naftowego na elektryczne. W 1915 r., gdy Podgórze przyłączono do Krakowa, elektrownię scalono z krakowską. Była wielokrotnie rozbudowywana i dostosowywana do pełnienia różnych funkcji, m.in. domu noclegowego dla bezdomnych, willi dyrektora zakładu sanitarnego, przychodni z poradnią przeciwgruźliczą i skórno-wenerologiczną. W czasie II wojny światowej Niemcy wykorzystywali dawne pomieszczenia łaźni z komorą dezynfekcyjną do przygotowywania transportów więźniów do obozów. Obecnie władze miasta planują zaadaptowanie elektrowni na siedzibę Muzeum Tadeusza Kantora.
W 1896 r. eklektyczny pałac (wybudowany w 1. poł. XIX w.) został kupiony i przebudowany przez społecznika i przemysłowca Erazma Jerzmanowskiego, który ze swoim przyjacielem, poetą Adamem Asnykiem, finansował w tym czasie wszelkie inicjatywy kulturalne na obszarze Krakowa. Po śmierci Jerzmanowskiego jego żona sprzedała pałac zakonowi augustianów, którzy otworzyli tu szkołę dla chłopców. Po wojnie pałac odebrano zakonowi i zamieniono na dom dziecka. W latach 90. XX w. zakonnicy odzyskali majątek. Obecnie w odnowionym pałacu mieści się dom zakonny, zaś wiekowe drzewa wokół tworzą park miejski im. A. i E. Jerzmanowskich.
między ulicami Dygasińskiego, a Kłodzką .
