Zamość jest doskonałym przykładem miasta, które zachowało pierwotny układ urbanistyczny "idealnego miasta renesansowego", z fortyfikacjami i zabudową, w której cechy architektury włoskiej przenikają się z lokalną tradycją artystyczną.

Prywatne miasto kanclerza i hetmana Jana Zamoyskiego, zostało założone w 1580 roku według najlepszych włoskich wzorów "miasta idealnego". Niewielkie korekty wzorca wynikały jedynie z ukształtowania terenu. Rozplanowanie miasta wraz z fortyfikacjami oraz najważniejsze budowle zaprojektował Bernard Morio, architekt z Padwy. Jemu również zawdzięcza Zamość powielany model piętrowej kamienicy rynkowej z podcieniami, zwieńczonej attyką.

Stare miasto w Zamościu zostało wpisane na listę Unesco.

Zespół składa się z pałacu, dwóch pawilonów, dwóch oficyn, dwóch stajni, arsenału oraz tylnej oficyny połączonej galeriami z pałacem. Pałac otoczony jest od wschodu zadrzewionym zieleńcem, graniczy z ul. Akademicką. Od zachodu otacza go dawna fosa, obecnie gęsto porośnięta zielenią. Po stronie północnej oddzielony jest aleją od parku miejskiego. Zespół ma zwartą, osiową kompozycje. Budynki są ze sobą połączone. Pałac, pawilony oraz oficyny tworzą układ w kształcie podkowy wypełnionej zielenią, symetrycznie do głównej osi opowiadającej podłużnej osi miasta na kierunku wschód-zachód. Po zachodniej stronie pałacu znajdują się dwie galerie łączące go z tylną oficyną na planie czworoboku. Od strony południowej, w miejscu dawnego renesansowego ogrodu wypełniającego przestrzeń między pałacem a arsenałem, znajdują się obecnie ogródki działkowe. W całym zespole wyraźnie dominuje pałac.

Charakterystycznym elementem są liczne wzgórza kredowe typu wyspowego, poprzedzielane rozległymi i często podmokłymi dolinami. Podłoże tworzą skały kredowe, przykryte trzeciorzędowymi piaskowcami. Pokłady kredy w okolicach Chełma należą do największych złóż tego surowca na terenie Polski.

To unikatowy na skalę światową labirynt podziemnych korytarzy wykutych w skale kredowej, której złoża zalegają obficie pod powierzchnią miasta. Ciągną się one pod całym Starym Miastem na kilku kondygnacjach. Wydobycie kredy do celów gospodarczych miało miejsce już w średniowieczu. Chełmianie czerpali znaczne zyski z tej działalności. Wydobycie przerwano w XIX w., kiedy wydrążone chodniki zagrażały bezpieczeństwu mieszkańców. W latach 70. XX w., po przystosowaniu wybranych fragmentów korytarzy do potrzeb turystycznych, udostępniono do zwiedzania trasę turystyczną, która stanowi obecnie największą atrakcję miasta i regionu, przyciągając licznych turystów z kraju i zagranicy.

Zlokalizowano tutaj zespół osad i cmentarzysk Gotów z okresu rzymskiego (koniec II w. – koniec IV w. po Chr.), a badania w tej miejscowości dały podstawę dla wyróżnienia „grupy masłomęckiej”. Odkrycia dokonano w 1977 roku. Osada (stan. 8-9) uważana jest za największą w Kotlinie Hrubieszowskiej, i mogła pełnić funkcję „stolicy” grupy masłomęckiej. (...) Odkryto 536 grobów: w tym cząstkowe, inhumowane, ciałopalne i zwierzęce. Stwierdzono wielokrotne otwieranie mogił w celach rytualnych. Zmarli chowani byli w komorach grobowych, w trumnach kłodowych i skrzyniowych, w rytualnych łodziach oraz bez pojemników. W grobach standardowo znajdowały się naczynia, ozdoby i części stroju oraz grzebienie.

Bełżec - muzeum zagłady
Bełżec - cerkiew drewniana

Muzeum i Miejsce Pamięci w Bełżcu powstało w roku 2004 jako oddział Państwowego Muzeum na Majdanku w Lublinie. Do jego głównych zadań należy dokumentowanie i upamiętnienie ofiar nazistowskiego obozu zagłady w Bełżcu. Muzeum prowadzi działalność w zakresie edukacji historycznej i świadczenie usług przewodnickich.

W Bełżcu znajduje się również cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem Świętego Bazylego Wielkiego, zbudowana w 1756 roku, jest znakomitym przykładem architektonicznego dziedzictwa Roztocza i wielokulturowości regionu. Ta zabytkowa budowla, wykonana z bali sosnowych, prezentuje klasyczną strukturę cerkwi, w tym prezbiterium, nawę główną oraz babiniec, a jej charakterystyczną cechą jest dwuspadowy dach.

Fantastyczny zestaw drewnianych cerkwi. Od tych pod patronatem Unesco (Chotyniec i Radruż), po opuszczone i zaniedbane (Łukawiec).

Te pod opieką lokalnych społeczności (Wielkie Oczy czy Łówcza) i te, które nadal są czynnymi świątyniami (Leszno-Poździacz).

Roztocze jako całość- a Roztocze Południowe w szczególności jest krainą zupełnie wyjątkową. Na czym polega ta wyjątkowość opisał zwięźle Włodzimierz Wójcikowski- współautor pierwszego "klasycznego" przewodnika roztoczańskiego. Od siebie (przyp. Paweł Rydzewski- autor przewodnika po Roztoczu Południowym) dodam, że dla turystów roztoczańskich Roztocze Południowe oferuje coś znacznie więcej- może stać się domem, do którego zawsze pragnie się wracać.

"W całej Europie poza tym zakątkiem nie znajdziecie jodeł bardziej strzelistych, nie spotkacie potężniejszych przestojów buków ani piękniejszych borów sosnowych. Rzadko też zdołacie natrafić na takie bogactwo i rozmaitość roślinności. Przy tym wszystkim czeka was tu dostojne piękno i zaskakująca różnorodność roztoczańskich krajobrazów, opięte zielenią lustra niewielkich stawów, cisza i spokój, których człowiek tak łaknie we współczesnym świecie, żywiczne czyste powietrze, wartościowe zabytki i bogata w wydarzenia historia." (Włodzimierz Wójcikowski).

Część zdjęć do nowego filmu fabularnego "Post mortem. Opowieść katyńska", w reżyserii Andrzeja Wajdy, była kręcona w Starym Dzikowie na Podkarpaciu. Jednym z obiektów, który "zagra" w tym filmie, jest ponadstuletnia cerkiew.

Dzięki filmowcom, mocno zrujnowana i od dawna nieużytkowana świątynia zyskała nowe oblicze. Greckokatolicka murowana cerkiew w Starym Dzikowie została zbudowana na początku XX wieku (konsekrowana w 1904 r.).

Na patrona cerkwi i ówczesnej parafii greckokatolickiej wybrano św. Męczennika Dymitra. Po II wojnie światowej cerkiew podzieliła los wielu greckokatolickich świątyń. W latach 50. w bezpańskim obiekcie zlokalizowano magazyn Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska". Zrujnowana cerkiew jest obecnie własnością Skarbu Państwa.

Prace zabezpieczająco-remontowe, wykonywane zostały na koszt producenta, tj. Studia Filmowego AXON. Obejmowały one remont poszycia i więźby dachowej oraz oszklenie okien, które przez wiele lat były zabite deskami

Konik polski (Equus caballus gmelini Ant., Forma Silvatica Vet.) to symbol Roztoczańskiego Parku Narodowego. Ta endemiczna, prymitywna rasa koni pochodzi od tarpanów – wymarłych dzikich koni leśnych zamieszkujących dawne tereny w Europie. Rok 2022 można nazwać rokiem konika polskiego w Roztoczańskim Parku Narodowym, gdyż to właśnie 40 lat temu w dniu 16.VII.1982 r. do naszego Parku sprowadzone zostały pierwsze koniki polskie – 4 klacze (Husaria, Moda, Tuba, Hanula) i 1 ogier (Mohacz).

Ten zaczątek pierwszego tabunu koników polskich w RPN wypuszczono do niewielkiej, nieco ponad 40 ha „Ostoi” w okolicach Stawów Echo (obecnie wygrodzony obszar hodowli rezerwatowej liczy ok. 200 ha).

W roku 1983 w ostoi urodziły się pierwsze źrebaki - ogierki Mszar i Modrzew oraz klaczka Trzmielina (po ogierze Mohacz i klaczy Tuba – stąd nazwa po matce na literę „T”) z linii klaczy Traszka, która przyszła na świat 19.06.1983 r. jako drugie w kolejności źrebię w hodowli rezerwatowej i przeżyła w ostoi aż 33 lata.

Ta sama mapa na Guglach
wersja robocza

Mapa regionu jest wesołą twórczością własną. Dokładniej rzecz ujmując - jest albo mapą na Guglach, albo zrzutem ekranu z tychże map. Dotyczy wybranego regionu.

Legenda zaś jest następująca. Główna atrakcja jest oznaczona "ikonkami wyróżniającymi się". Mogą to być domy podcieniowe, architektura drewniana, lub inne atrakcje turystyczne danego regionu.

Pozostałe ikonki sugerują, że jest tam "coś". Coś co jest: a) fajne b) ładne c) warte zobaczenia d) lokalną atrakcją e) inne. To coś może być: wiatrakiem, zamkiem, muzeum, latarnią morską, czy czymś zupełnie innym. Prawdopodobnie nie będzie to atrakcja komercyjna. No chyba, że będzie.

Mapa jest poglądowa - bo nie ma większej przyjemności, niż odkrywanie po swojemu. Ale nie ma większego bezsensu, niż wyważanie otwartych drzwi. Zrobiłam tą mapkę dla siebie. Ale ponieważ czasami bywam miła, to się dzielę.