Aktualizacja: 01.maja'2022
  




Szwajcaria
Kraj bankierów i narciarzy





Alpy szwajcarskie
Szczyty wznoszą się ponad 4000 metrów do nieba, lodowce i skały wzbudzają respekt, spienione górskie potoki i wodospady spadające z hukiem w doliny. Kolorowe kwiaty pokrywające alpejskie łąki i kolejki zębate, które zawiozź na górskie szczyty. Krystalicznie czysta woda i plaże zachęcają do kąpieli. Żaglówki i statki parowe znaczą ślady na gładkiej tafli jezior.

Po drugiej stronie Alp można poczuć włoski styl życia- dolce vita, uliczne kawiarenki na tętniącej życiem piazza, śmiech, głośne rozmowy i radość. Palmy na czystych plażach, promenady, romantyczne kościoły, pokryte kamieniami domy i nowoczesna architektura.



na liście UNESCO:
>>> więcej na whc.unesco.org [EN]

Prehistoryczne osady na palach na obszarach wokół Alp (2011)
Wpis wspólny: Austria, Francja, Niemcy, Włochy, Słowenia, Szwajcaria
Pomiędzy 5-tym tysiącleciem p.n.e. a 500 r. p.n.e., na alpejskim obszarze dzisiejszej Szwajcarii (gdzie znajduje się ponad połowa odkopanych osad), Austrii, Francji, Niemiec, Włoch oraz Słowenii istniało mnóstwo takich budowli. Obecnie na terenie tych 6 krajów można zwiedzić 111 odkopanych i odrestaurowanych przez archeologów osad. Stanowi to niewielką część spośród wszystkich tego typu miejsc w obrębie terenów alpejskich – pozostałe zespoły wiosek nadal znajdują się pod grubą warstwą osadów czy też pod wodą rzek i jezior górskich. Wraz z budowlami znaleziono także sprzęty rolnicze i pasterskie, broń myśliwską, różnego rodzaju narzędzia oraz przedmioty codziennego użytku, biżuterię i ozdoby, stanowiące żywy dowód przestrzennego i cywilizacyjnego rozwoju ich neolitycznych mieszkańców. Dobrze zachowane osady są doskonałym materiałem naukowym dla badaczy pierwotnych kultur i wczesnorolniczych społeczności.

Ägelmoos  |   Riesi  |   Vingelz / Hafen   |   Dorfstation  |   Lobsigensee  |   Rütte   |   Bahnhof  |   Strandboden  |   Les Greves   |   Spitz  |   Môtier I  |   Segelboothafen  |   En Praz des Gueux   |   Bellerive I  |   Port  |   Bourg  |   Egolzwil  |   Seematte  |   Halbinselv Port-Conty  |   Les Argilliez  |   L’Abbaye  |   La Saunerie  |   Les Graviers  |   Kehrsiten  |   Weier I - III  |   Hurden Rosshorn   |   Hurden Seefeld  |   Burgäschisee Ost  |   Inkwilersee Insel  |   Feldbach  |   Technikum  |   Bleiche  |   Insel Werd   |   Egelsee  |   Nussbaumersee   |   Pointe de Montbec I  |   La Bessime  |   Village  |   Stations de Concise   |   Corcelettes Les Violes   |   Les Roseaux  |   Stations de Morges  |   Chenevieres de Guévaux I  |   Baie de Clendy   |   Le Marais   |   Oterswil / Insel Eielen  |   Riedmatt  |   Sumpf  |   Winkel   |   Storen-Wildsberg  |   Rorenhaab  |   Vorder Au  |   Robenhausen  |   Enge Alpenquai   |   Grosse Stadt Kleiner Hafner   |  

Linia kolejowa w Alpach Retyckich wraz z krajobrazem kulturowym Albula/Bernina
wpis wspólny: Szwajcaria, Włochy
Wpis obejmuje dwie zabytkowe linie kolejowe biegnące przez Alpy Szwajcarskie dwoma przełęczami. Otwarta w 1904 roku linia prowadząca przez Przełęcz Albula ma 67 km długości i obejmuje liczne imponujące konstrukcje, M.in. 42 tunele i kryte korytarze oraz 144 wiadukty i mosty. Licząca 61 km linia biegnąca przez Przełęcz Bernina przemierza 13 tuneli oraz 52 wiadukty i mosty. Obie linie zbudowane na początku XX wieku i służące połączeniu ze światem najbardziej odciętych osiedli ludzkich w wysokich Alpach, wywarły ogromny i trwały wpływ społeczno-ekonomiczny na życie w tym regionie. są także przykładem wybitnych osiągnięć myśli technicznej i architektonicznej tamtego okresu zrealizowanej w harmonii i z poszanowaniem krajobrazu, przez który kolej poprowadzono.


Opactwo Sankt Gallen (K II, IV / 1983)

Opactwo Sankt Gallen, doskonały przykład wielkiego karolińskiego założenia monastycznego, było jednym z najważniejszych w Europie, od VIII w. do sekularyzacji w 1805 r. Biblioteka klasztorna, jedna z najbogatszych i najstarszych na świecie, zawiera cenne rękopisy, m.in. Najstarszy znany na świecie rysunek na pergaminie przedstawiający plan opactwa. W latach 1755-1768 kościół klasztorny został przebudowany w stylu barokowym. Katedra i biblioteka stanowią główne części tego cennego zespołu architektonicznego, odzwierciedlającego dwanaście wieków działalności.

Klasztor benedyktyński Św. Jana w Münstair (K III / 1983)

Klasztor w Münstair, typowy dla odnowy monastycyzmu chrześcijańskiego w czasach karolińskich, jest położony w dolinie Gryzonii. Zachował się tam najważniejszy w Szwajcarii zespół malowideł ściennych, wykonanych około 800 r., jak również freski i sztukaterie z okresu romańskiego.

Zespół zabytkowy w Bernie (K III / 1983)

Berno, założone w XII w. Na wzgórzu otoczonym przez rzekę Aare, rozwijało się według ściśle określonych założeń urbanistycznych. Budowle zespołu staromiejskiego, pochodzące z różnych okresów, obejmują M.in. XV- wieczne arkady oraz XVI- wieczne fontanny. Główna część miasta średniowiecznego została odbudowana w XVIII w., lecz zachowała swój pierwotny charakter.

Trzy zamki, mury i fortyfikacje miasta Bellinzone (K IV / 2000)

Zespół zabytkowy Bellinzone składa się z systemu fortyfikacji wokół zamku CastelGrande, wznoszącym się na szczycie skały górującej nad doliną rzeki Ticino. Odchodzące od zamku fortyfikacje chronią dawne miasto i przecinają dolinę Ticino. Drugi zamek (Montebello) stanowi część systemu umocnień; trzeci, odosobniony zamek (Sasso Corbaro), został zbudowany na wzgórzu, na południowym- wschodzie zespołu.

Jungfrau-Aletsch-Bietschhorn (N I, II, III / 2001, 2007)

Jest to najbardziej lodowcowa strefa Alp, którą tworzą największy lodowiec Europy oraz najbardziej klasyczne formy lodowcowe: doliny w kształcie litery U, cyrki, turnie i moreny. Stanowi ona cenny inwentarz form geologicznych wypiętrzenia i fałdowania, w wyniku których powstały Alpy Wysokie. Różnorodne środowiska alpejskie i subalpejskie charakteryzują się obfitą florą i fauną: roślinność, zarastająca miejsca po cofających się lodowcach, stanowi rzadko spotykany przykład ponownego zasiedlania przez świat roślinny. Widowiskowy krajobraz północnej ściany Alp Wysokich, na której wznoszą się szczyty Eiger, Mönch oraz Jungfrau, odegrał istotną rolę w europejskiej literaturze i sztuce. Wpis, obejmujący pierwotnie 53900 ha, poszerzono w 2007 roku do 82400 ha.

Monte San Giorgio (N I / 2003, 2010)
wpis wspólny: Włochy, Szwajcaria
Góra w kształcie piramidy (1 096 m n.p.m.), porośnięta drzewami, położona jest na południu Jeziora Lugano, w kantonie Ticino. Obszar, o powierzchni 849 ha, stanowi najbardziej znane świadectwo życia morskiego w triasie (245-230 mln lat temu). Do tej pory odkryto przeszło 10 tys. próbek skamielin licznych gatunków. Do okazów wyróżniających się pełnymi szkieletami, z których niektóre liczą przeszło 6 m długości, należą ichtiozaury, notozaury, plakodonty oraz wyjątkowy okaz Tanystrophaeusa, płetwojaszczura "z szyją żyrafy". Wpis, obejmujący początkowo tylko szwajcarską część Monte San Giorgio, został w 2010 r. poszerzony o obszar należący do Włoch.

Krajobraz kulturowy winnic tarasowych w Lavaux (K III, IV, V/ 2007)

Krajobraz kulturowy winnic tarasowych w Lavaux, wznoszących się nad jeziorem Genewskim, u podnóża Alp. Jest on świadectwem wielu wieków przemian dokonujących się w relacjach wzajemnych pomiędzy środowiskiem a człowiekiem, próbującym w najbardziej efektywny sposób wykorzystać dobra natury dla potrzeb lokalnej produkcji wysokiej jakości wina. Winnice Lavaux stanowią także żywy zapis historii gospodarczej tego miejsca, które odegrało znaczącą rolę w rozwoju regionu Lozanny.

Szwajcarska arena tektoniczna Sardona (N VIII/2008)

Położona w północno-wschodniej części kraju, zajmuje górzysty obszar o powierzchni 32850 ha, na którym wznosi się siedem szczytów o wysokości powyżej 3000 metrów. Miejsce to dokumentuje proces formowania się gór w wyniku zderzenia kontynentalnych płyt tektonicznych i ukazuje wyjątkowe sekcje budowy geologicznej poprzez tektoniczne nasunięcie, np.: proces nałożenia głębszych, starszych warstw skał na młodsze. Miejsce wyróżnia doskonała trójwymiarowa ekspozycja skał i zachodzących procesów charakteryzujących ten fenomen, która spowodowała, że Sardona jest już od XVIII wieku jednym z najważniejszych stanowisk badawczych dla geologów. W pokrytych lodowcem Alpach Glarneńskich góry wznoszą się stromo ponad wąskie doliny rzeczne i są miejscem największych osuwisk polodowcowych w centralnym rejonie Alp.

La Chaux-de-Fonds/Le Locle, miasta związane z produkcją zegarmistrzowską (K IV/ 2009)

Sąsiadujące ze sobą miasta La Chaux-de-Fonds i Le Locle, położone w szwajcarskiej Jurze, na terenach niesprzyjających uprawie roli, stanowią przykład oryginalnego rozwoju urbanistycznego, służącego racjonalnej organizacji produkcji zegarmistrzowskiej. Miasta, których założenia urbanistyczne powstały na początku XIX wieku, po trzykrotnych zniszczeniach w wyniku pożarów zajęły się wyłącznie zegarmistrzostwem. Zostały zbudowane na planie o schemacie otwartym z biegnącymi równolegle okręgami ulic, przy których znajdowały się zarówno domy mieszkalne, jak i pracownie. są związane z kulturą zawodową sięgającą XVII wieku i żywą do dziś, stanowiąc znakomity przykład miast podporządkowanych jednemu rodzajowi produkcji, które oparły się próbie czasu i zachowały swoje pierwotne funkcje. Zagospodarowanie przestrzenne obu miast ukazuje przystosowanie się do przejścia od wytwórczości rzemieślniczej, bazującej na pracy nakładczej, do bardziej złożonego systemu produkcji opartego na fabrykach, pochodzącego z końca XIX i z XX wieku. Karol Marks, analizując podział pracy w "Kapitale", podaje jako przykład przemysł zegarmistrzowski w szwajcarskiej Jurze, a tworząc termin "miasta- Manufaktury" wskazuje na La Chaux-de-Fonds.

Prace architektoniczne Le Corbusier'a. Nieoceniony wkład w sztukę modernistyczną 2016)

Le Corbusier (1887-1965) zrewolucjonizował myślenie o budynku jako funkcjonalnej przestrzeni do życia i zaprezentował słynne pięć elementów nowoczesnej architektury, do dziś obecnych w wielu realizowanych projektach. To również autor m.in. kontrowersyjnych pomysłów urbanistycznej reformacji Paryża i projektant, którego idee zainspirowały powstanie “bezdusznych” blokowisk i przecinających miasta ruchliwych arterii – co do dziś zarzucają Le Corbusierowi jego krytycy. Od skromnych willi w Szwajcarii aż po monumentalne, betonowe pomniki brutalizmu w budowanym od podstaw indyjskim mieście – Komitet Światowego Dziedzictwa UNESCO wpisał na swoją listę różnorodne projekty architektoniczne Le Corbusiera z całego świata.

  • Petite villa au bord du lac Léman
  • Immeuble Clarté
  • La Manufacture a Saint- Dié
  • Chapelle Notre-Dame-du-Haut de Ronchamp
  • Cabanon de Le Corbusier
  • Maison de la Culture de Firminy
  • Couvent Sainte-Marie-de-la-Tourette


  • Tentative list:
    >więcej na whc.unesco.org [EN]
  • Pont sur la gorge du Salgina (2017)
  • Forets primaires et anciennes de hetres des Carpates et d’autres régions d’Europe (2018)
  • Forets primaires de hetres des Carpates (Slovaquie, Ukraine) et anciennes forets de hetres d’Allemagne (Allemagne) (2019)





  • Copyright © MUWIT.pl    O portalu |  autorzy |