Around New Sacz (Nowy Sacz)
Guide 10+ (10 km around...)



The rough coverage of this guidepage:



Show 10+ BS on the larger map
Miasto położone w płaskim dnie Kotliny Sądeckiej, w widłach rzek Dunajca i Kamienicy Nawojowskiej na wysokości ok. 300 m n.p.m. Najstarsza część miasta leży na płaskim wyniesieniu pomiędzy korytami obu rzek, które posiada naturalne walory obronne, co zadecydowało o lokowaniu miasta przez króla Wacława II właśnie w tym miejscu. Nowy Sącz położony jest u podnóża masywów górskich Beskidu Sądeckiego, Beskidu Wyspowego, a także w niewielkiej odległości od Jeziora Rożnowskiego, co podnosi walory turystyczne miasta.


TOP 10:

  • Skansen w Nowym Sączu
  • Rynek i klasztor w Starym Sączu
  • Baszta w Rytrze
  • Drewniane zabytki Sądecczyzny



  • What is worth to see:

    Skansen w Nowym Sączu:

    Perłą Nowego Sącza jest skansen, jeden z najpiękniejszych w tej części Polski.
    Sądecki Park Etnograficzny udostępniony został zwiedzającym w 1975 roku. Obecnie na obszarze ponad 20 ha, eksponowanych w nim jest około 70 zabytkowych obiektów, głównie drewnianej architektury ludowej. Większość z nich pochodzi z XIX wieku, ale np. dwór małopolski z Rdzawy aż z XVII wieku.


    Obszar historyczny ziemi Sądeckiej zamieszkiwało, a i częściowo zamieszkuje nadal kilka grup etnograficznych o różnym stopniu odrębności, ale podobnych wyróżnikach kultury materialnej: Lachy Sądeckie, Pogórzanie, Górale, a także Łemkowie i Romowie (Cyganie).




    Zabytki Nowego Sącza:

    W Nowym Sączu:
    >>Show na www.nowysacz.pl
    * Gotycki kościół św. Małgorzaty z 1446 roku
    * Kościół Św. Ducha oraz klasztor Jezuitów przy ul. Piotra Skargi
    * The town walls miasta
    * Fragmenty zamku Z basztą kowalską,
    * Skansen w Nowym Sączu,
    * Kościół cmentarny w Nowym Sączu
    * Kościół cmentarny w Nowym Sączu
    * Kościół parafialny w Nowym Sączu
    * Zespół Staromiejski Rynku,

    W Starym Sączu:
    * klasztor klarysek
    * Zabudowa w Starym Sączu

    Drewniane kościoły:
    * Kościół w Juście
    * Kościół z dzwonnicą w Chomranicach
    * Kościół w Męcinie

    Zabytki w okolicy
    >>w gminie Łabowa

    * cerkwie w Maciejowej, Łabowej, Łosiach, Roztoce Wielkiej, Kamiannej i Łabowej

    * kapliczki w Łabowej

    >>w gminie Nawojowa

    * Pałac Stadnickich w Nawojowej

    >>w gminie Podegrodzie

    * Stanowiska archeologiczne w Podegrodziu

    * Muzeum Lachów Sądeckich

    * Tęgoborze- pałac Stadnickich
    * Rytro- ruiny zamku i baszta











    Baszta ryterska
    Nawojowska legenda wspomina o dziewięciokilometrowej, podziemnej drodze, łączącej wieś z zamkiem w Rytrze. Ów tunel zaczynać się miał tuż za miejscowym kościołem, gdzie na wzgórzu rzekomo stał zamek rycerza Nawoja
    Z ryterskiego zamku pozostały fragmenty murów oraz resztki baszty obronnej, początki warowni nie są dokładnie znane, wiadomo jednak, że w XIII w zamek należał do kasztelana Sądeckiego Piotra Wydżgi, pełnił on rolę strażnicy celnej albowiem Popradem prowadził szlak, którym spławiano m.in. wina z Tokaju :)  >> Ruiny zamku ryterskiego na Wzgórzu Zamkowym   >> Rowerem na Cyrlę

    Klasztor klarysek w Starym Sączu
    Historia zespołu klasztornego sióstr klarysek jest związana nierozerwalnie z dziejami Starego sącza. Powstanie miasta było konsekwencją naDenmark św. Kindze Ziemi Sądeckiej w roku 1257 i podjętej przez niż akcji kolonizacyjnej. Ufundowany przez św. Kingę w roku 1280 klasztor klarysek otrzymał od fundatorki jako uposażenie ziemię Sądecką wraz z miastem. >>Sw. Kinga    >>Strona klasztoru w Starym Sączu  

    Pałac Stadnickich
    W Tęgoborzu można Showyć murowany klasycystyczny pałac Stadnickich z przełomu XVIII i XIX wieku. Od frontu widać charakterystyczną facjatę, zaś od strony ogrodu, na osi budynku znajduje się kolisty salon. Zachowała się tez murowana, parterowa oficyna z początku XIX wieku. Majątek podupadł po rabaji chłopskiej w 1846 roku. Dziś znajduje się w rękach prywatnych, a właściciel chce tam urządzić hotel. Podobny pałac Stadnickich znajduje się w Nawojowej. Dziś ma tutaj siedzibę Małopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego.Pętla wokół Nawojowej- wycieczka rowerowa  

    Judaica
    * Zabytki żydowskie w Nowym Sączu
    Najcenniejszym zabytkiem żydowskim w Nowym Sączu jest synagoga przy ul. Berka Joselewicza. Zachował się też dobrze utrzymany cmentarz żydowski przy ulicy Rybackiej

    * Łabowa- kirkut
    Cmentarz gminy żydowskiej z tablicą w języku polskim i hebrajskim ufundowaną przez Polonię żydowską w roku 1982

    * Stary Sącz- synagoga
    Synagoga w Starym Sączu przy ulicy Staszica. Obecnie mieszczą się tu warsztaty Zespołu Szkół Zawodowych

    Szlaki tematyczne:

    W okolicach Nowego Sącza znajduje się kilka wyznakowanych szlaków tematycznych. Biegną dalej, daleko poza granice Nowego Sącza- przedstwiamy te, które w interesującym nas terenie mają swój początek, koniec lub interesujące miejsca.

    Nie tylko Inkowie...
    Sądecczyzna miała nie tylko inkaskich władców. W Wielogłowach zamieszkiwał potwór, który, jak chce legenda, swoim życiorysem obdarował nazwami wiele miejscowości... W skansenie zaś niejedną chałupę zamieszkują duchy, które sprawują pieczę nad poprawnością etnografów... a koło baszty nowosądeckiej tryskało źródełko, gdzie ginęli mężni rycerze... Zapoznajcie się z lokalnymi legendami- są wyjątkowo ciekawe i napisane fantastycznym językiem:
    * Złowróżbne malowidła i nawiedzony dom
    * Alchemik z nowosądeckiego rynku.
    * O źródełku przy murach miejskich
    * Legenda o Magdalence
    * O potworze- czyli legendarna toponomastyka:)
    * Dziewczę z sącza
    * O świętej Kindze

    Jabłka truskawki gruszki maliny śliwki wiśnie porzeczki czereśnie. Najwięcej gospodarstw leży w gminie Chełmiec i Podegrodzie. Można też zwiedzić zakład doświadczalny w Brzeznej. Najlepiej przyjechać tu The spring time w okresie kwitnienia...
    Oprócz perły regionu- skansenu w Nowym Sączu- znajduje się tu kilka drewnianych kościołów, dzwonnic i drewniany dwór w Świdniku.SAD w okolicach Nowego Sącza

    Stary Sącz, podobnie jak 11 innych miasteczek Małopolski, znajduje się na nowym "Szlaku Średniowiecznych Miasteczek Małopolski". Każda z tych miejscowości jest oznakowana dwiema tablicami, na których znajduje się nazwa szlaku, nazwa miejscowości oraz symbol graficzny identyfikujący szlak. Na Szlaku znajdują się takie miasta jak: Bobowa, Ciężkowice, Czchów, Dobczyce, Lanckorona, Lipnica Murowana, Nowy Wiśnicz, Stary Sącz, Szczyrzyc, Tuchów, Wojnicz, Zakliczyn.

    Traditional cousine:

    Przysmaki Lachów Sądeckich:
    * Żur z zakwasu z białą kiełbasą
    * Barszcz czerwony kwaszony
    * Groch z kapustą
    * Jucha z ziemniakami
    * Żur z bobem ze słoniną
    * Kawa zbożowa z mlekiem
    * Chleb na łopacie
    * Podpłomyk
    * Kołocz na łopacie z serem
    * Pierogi z kapustą
    * Barszcz czerwony z uszkami
    * Kompot z suszonych śliwek
    * Kapusta z grochem bombź
    * Pierogi z serem na słodko
    * Golonka z kapustą
    Zwiedzając ziemię Sądecką, nie można ominąć gospodarstw pasiecznych w Kamiannej czy Stróżach. Miody smakowe z pasieki Barć albo Sądecki Bartnik znane są z doskonałej jakości w całej Polsce. W gospodarstwach można obejrzeć zabytkowe ule i narzędzia pszczelarskie. Przez region przebiega Małopolski Szlak Owocowy. Legendź Sądecczyzny jest łącka śliwowica, ale jej owocowym symbolem- jabłko. Władze ziemi Sądeckiej honorują nim zaś łużone osoby.

    Miód to naturalny produkt żywnościowy wytwarzany przez pszczoły z nektaru kwiatów lub wydzieliny żywych części roślin zbieanych i przetwarzanych przez pszczoły. Miody z Kamiannej doczekały się certyfikaty Polskiego Związku Pszczelarskiego i prawo stosowania bieroli nadanej przez ten certyfikat. Oznacza to że miody posiadające taki certyfikat podlegają ścisłej kontroli jakościowej na każdym etapie produkcji i dystrybucji. Dla smakoszy warto tez wspomniec o Domu Pszczelarza i wyśmienitych miodach z Kamiannej.
    >> O nowoSądeckich miodach
    >> Kamianna.pl
    >> Dom Pszczelarza w Kamiannej

  • Nietypowa potrawa od której pochodzi regionalna nazwa Starego sącza – Bryjów. Bryjka to potrawa mźczna regionalnej kuchni podhalańskiej. Podstawowe danie górali w XIX wieku. Bryjkę przyrządzało się- w wersji podstawowej- gotując w osolonej wodzie mźkę. Kiedy po około półgodzinnym gotowaniu bryjka się zagęściła wykładano ją do miski rozcierając ją na całej powierzchni i okraszano dostępnym tłuszczem: słoniną, olejem lnianym, smalcem rzadziej masłem. Czasami podczas gotowania dodawano maślankę lub serwatkę a nawet mleko. Bryjka składa się z wody, soli, słoniny i mąki (do wyboru: kukurydziana, jęczmienna lub pszenna).
    Bryjka doczekała się tez swojego miejsca w przyśpiewce ludowej: "o tyz przecie ślubnego miłujem, na rano i wiecór Byjke mu gotujem Kie se bryjki poje popije zyntycy do roboty krzepki i figlów mu sie kce".

  • Active tourism:

    W okolicach Nowego Sącza, wbrew pozorom tez można pospacerować. Nie tylko góry stwarzają rewelacyjne warunki dla turystyki pieszej.

    SZLAK NR 1 "ZACHODNI" Długość 10,5 km, kolor czerwony.
    SZLAK NR 2 "CHEŁMIEC- SZcząB" Długość 2,5 km, kolor zielony.
    SZLAK NR 3 "WSCHODNI " Długość 24 km, kolor zielony.
    SZLAK NR 4 "POŁUDNIOWY " Długość 11,5 km, kolor czerwony.
    SZLAK NR 5 "DąbRÓWKA POLSKA- MAJDAN " Długość 4 km, kolor niebieski.

    Przewodniki:


    Sądecczyzna. 24 wycieczki rowerowe z Nowego Sącza
    Marek Ryglewicz



    Mapy:
    * Nowy Sącz Fundacja 1:20 000

    * Interaktywna mapa Compass'u

    Terenowa dydaktyczna ścieżka "LAS FALKOWSKI"- Las Falkowski położony jest w obrębie grzbietu Falkowej, którego wierzchowina w tej części miasta znajduje się na wysokości 380 m n.p.m., a zarazem 80 m ponad dna pobliskich dolin Kamienicy i Łubinki. Trzon tego grzbietu zbudowany jest z grubo-ławicowych piaskowców i łupków. Ścieżka prawie w całości prowadzi przez pofałdowany, pełen zagłębień i wypukłości, lokalnie podmokły teren rozległego osuwiska. Obszar położony jest w umiarkowanie ciepłym pietrze klimatycznym, czyli najcieplejszej części polskich Karpat. > czytaj więcej na www.nowysacz.pl

    Na narty proponujemy udać się nieco na południe. Niedaleko znajduje się nowy ośrodek Ryterski Raj, nieco dalej Wierchomla, a tuż przy granicy Sucha Dolina. Mieszkańcom Nowego Sącza polecamy wyjazd w stronę gór- już od Rytra zaczyna się kraina szusowania. W bezpośrednich okolicach Nowego Sącza brak jest wyciągów i terenów narciarskich. Jedynym miejscem gdzie można ewentualnie pojeździć jest miejscowość Gaboń- tuż za Starym Sączem. Najbliższy z areałów narciarskich jest Ryterski Raj

    Okolice Nowego Sącza są stworzone do wycieczek rowerowych. Naszym specjalistą jest Marek Ryglewicz- autor kilku przewodników rowerowych m.in. Sadecki Beskid 22 wycieczki rowerowe oraz Jezioro Rożnowskie i Czchowskie 27 wycieczek rowerowych. W ostatnich dniach (październik 2008) wydany został najnowszy przewodnik Marka Ryglewicza pt "Sądecczyzna. 24 wycieczki rowerowe z Nowego Sącza". Będzie dostępnyw lokalnych księgarniach, punktach informacji turystycznej i mamy nadzieję, że również przez internet:)- z pewnością zamieścimy odpowiednie informacje:))))

    *Family cycling trip to Falkowski woodland- Piękna wycieczka na rodzinne wyjazdy, którą można wzbogacić o zwiedzanie skansenu. Las Falkowski, obok Chełmieckiego, oraz lasu w Dąbrówce Polskiej, to największe obszary leśne położone w odległości zaledwie kilku kilometrów od centrum Nowego Sącza- Lasek Falkowski.

    *Pętla przez Dąbrówkę Polską i Porębę Małą

    Centrum Informacji Turystycznej proponuje następujące przygotowane trasy
    * Przez górskie zdroje- Nowy Sącz- Kamionka Wielka- Bogusza- Kamianna- Krynica- Muszyna
    *ze Starego sącza- Stary Sącz- Moszczenica- Przysietnica- Barcice- Stary Sącz


    O tym, że świat z końskiego grzbietu wygląda całkiem inaczej, wie każdy kto choć raz przemierzał w siodle leśne ścieżki. Dosiadając czworonożnego przyjaciela większość osób chce uciec na chwilę od cywilizacji, szuka bliskiego kontaktu z naturą. Naprzeciw tym potrzebom wychodzi turystyka jeździecka. Starosądecki szlak górskiej turystyki jeździeckiej ma długość około 100 km. >>więcej na www.cit.com.pl
    * AGRO-TUR-KONIE- Gaboń

    Atrakcje przyrodnicze:

    • Stary Sącz – lipa drobnolistna – drzewo rosnące na środku dziedzińca klasztornego Sióstr Klarysek. Obwód pnia na wysokości 1,30 m – 2,60 m. Drzewo to jest świadkiem wielu pokoleń wycieczek zwiedzających kościół klasztorny a także pielgrzymek do Ziemi Sądeckiej.

    • Barcice Górne – Dąb szypułkowy – jest to drzewo rosnące przy drodze z Barcic do Przysietnicy. Obwód pnia na wysokości 1,30 m – 3,52 m. Olbrzymie nabiegi korzeniowe narażone są ciągle na uszkodzenia wskutek prac konserwacyjnych prowadzonych przy rowach odpływowych.

    • Przysietnica – Wietrzne Dziury- drzewostan bukowy i utwory skalne – jest to 100 letni drzewostan z udziałem świerka i jodły oraz z urwiskami skalnymi. Stanowi on enklawę spokoju dla zwierzyny oraz jest siedliskiem wielu zespołów roślinnych. Jest to obiekt turystyczny i dydaktyczny.

    • Stary Sącz – "Lipy Floriana" rosną wokół zabytkowego kościółka Św. Krzyża wybudowanego w latach 1890-91. Obwody pni drzew: 2,40 m, 2,64 m, m, 3,46 m, 1,20 m. Najgrubsza z lip pochodzi prawdopodobnie z okresu istnienia wcześniejszego kościółka drewnianego.

    • Moszczenica Lipie – Głóg jednoszyjkowy – jest to jedyny okaz głogu objęty ochroną pomnikową na terenie PPK. Drzewo w obwodzie pni 0,72 m i 1,02 m rośnie przy budynku mieszkalnym i jest wkomponowany w wycinek krajobrazu.