Aktualizacja: '2020



UNESCO
Polska



Informator:


Na liście UNESCO znajduje się aż 15 miejsc, zlokalizowanych w granicach Polski. Obiektów jednak jest znacznie więcej, gdyż np. drewniane kościoły Karpat i Podkarpacia liczą po kilka obiektów. Podobna sytuacja jest zresztą z drewnianymi cerkwiami, choć obejmuje aż szesnaście obiektów, jest transgraniczny - polsko-ukraiński. Zatem... czy warto zaprzątać sobie głowę liczbami i granicami? Tak jak Polska, tak i UNESCO w Polsce jest różnorodne. Zresztą popatrzcie...


Na pograniczu:


  • Park Mużakowski
    Lubuskie / Niemcy


  • Park krajobrazowy o powierzchni 559,90 hektarów, rozciągający się po obu stronach Nysy Łużyckiej, wzdłuż której przebiega granica polsko- niemiecka, został stworzony przez księcia Hermana von Puckier- Muskaua w latach 1815-1844. Park, harmonijnie wpisany w wiejski krajobraz, zapoczątkował nowe podejście w projektowaniu krajobrazu i wpłynął na rozwój architektury krajobrazu w Europie i Ameryce. Zaprojektowany jako "obraz malowany za pomocą roślin" nie miał nawiązywać do klasycystycznego krajobrazu, wyobrażenia Edenu, utraconej doskonałości, ale wykorzystywał miejscową roślinność do podkreślenia walorów istniejącego krajobrazu. Ten "zintegrowany krajobraz" rozciąga się aż do miasta Muskau, poprzez pasy zieleni tworzące parki miejskie otaczające obszary zabudowane. Miasto stało się w ten sposób jednym z elementów utopijnego krajobrazu. W skład obiektu wchodzi również odbudowany zamek, mosty i arboretum.




  • Puszcza Białowieska
    Podlaskie / Białoruś


  • Objęty ochroną obszar Puszczy Białowieskiej, stanowiący ścisły rezerwat przyrody, podzielony obecnie granicą państwową, obejmuje 5 235 ha po stronie polskiej i 87 606 ha po białoruskiej. Tereny te pozostają w stanie naturalnym w stopniu niespotykanym w europejskiej strefie lasów umiarkowanych. Większość drzewostanu nigdy nie była odnawiana przez człowieka. Użytkowanie puszczy, regulowane królewskim prawem własności, ograniczało się do polowań, bartnictwa, wypasu, a niewielkie ilości drewna pozyskiwano jedynie w formie posuszu i wiatrołomów.

    Drzewostan puszczy reprezentuje wszystkie typy lasów niżowych. Występują one w zbiorowiskach leśnych i zaroślowych pozostających w ścisłym związku z glebami. są to: grądy, olsy, łęgi, bory mieszane, bór sosnowy, bór bagienny, mszar sosnowy. Stare drzewa liściaste sięgają wysokości 40 metrów, a świerki – nawet 50 metrów. Średnice pni kilkusetletnich dębów przekraczają 2 metry.

    Zachowane w stanie naturalnym ekosystemy, duża ilość martwego drewna, cieki wodne i obszary bagienne umożliwiły przetrwanie pierwotnym gatunkom roślin, grzybów i zwierząt. Największym i najciekawszym zwierzęciem jest żubr, dla którego puszcza białowieska stała się głównym ośrodkiem restytucyjnym.

    Współczesna historia ochrony puszczy sięga 1921 roku, w którym utworzono w niej rezerwat ścisły, przekształcony w 1937 roku w Białowieski Park Narodowy. Jest to najstarszy park tego typu w Polsce i jeden z pierwszych w Europie.



    Historyczne centra miast:


  • Zabytkowe centrum Krakowa wraz z Kazimierzem:
    Kraków / Małopolskie

  • Otoczone Plantami, zielonym pasem wokół rynku i dochodzących ulic. Od Bramy Floriańskiej po Wawel, tak jak niegdyś wkraczali do miasta królowie.

         


  • Stare Miasto w Warszawie:
    Warszawa / Mazowieckie


  • Historyczne centrum Warszawy nie należy do najstarszych, największych, ani najcenniejszych architektonicznie w Polsce, jednak wpisane zostało na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego jako wyjątkowy przykład całkowitej rekonstrukcji zespołu historycznego- wynikającej ze względów ideowych. Jest ono symbolem odrodzenia polskiej kultury, która miała być całkowicie zniszczona przez nazistów.

         


  • Stare Miasto w Zamościu:
    Zamość / Lubelskie

  • Zamość jest doskonałym przykładem miasta, które zachowało pierwotny układ urbanistyczny "idealnego miasta renesansowego", z fortyfikacjami i zabudową, w której cechy architektury włoskiej przenikają się z lokalną tradycją artystyczną.




  • Średniowieczny zespół miejski Torunia:
    Toruń / Kujawsko-Pomorskie

  • W jej obrębie znajdują się Ratusz Staromiejski, Dwór Artusa, pomnik Mikołaja Kopernika z 1853 r, Dom pod Gwiazdą, Fontanna Flisaka, Łuk Cezara, Krzywa Wieża, Dom Mikołaja Kopernika, Katedra śś. Janów, a także kościół św. Jakuba, były Kościół Trójcy Świętej w Toruniu, ruiny kościoła św. Mikołaja i zamku krzyżackiego.





    Podziemne UNESCO:


  • Królewskie Kopalnie Soli w Wieliczce i Bochni
    Wieliczka, Bochnia / Małopolskie


  • Kopalnie soli w Wieliczce i Bochni współtworzyły historyczne przedsiębiorstwo zwane "Żupy Krakowskie", które funkcjonowało nieprzerwanie, od połowy XIII w. do końca XVIII w. Wydobycie soli trwało do końca XX w. co jest ewenementem w historii światowego górnictwa. Dawną siedzibą zarządu obu Kopalń był Zamek Żupny w Wieliczce. Specyficzną cechą podkrakowskich Kopalń w Wieliczce i Bochni była dominacja suchej eksploatacji tamtejszych złóż soli kamiennej. Dzięki zastrzeżonej wówczas dla władcy zasadzie wyłączności wszelkich praw posiadania dochody z gospodarki solnej stały się jednym z głównych źródeł wpływów do kasy państwowej.

      |     |     |  


  • Tarnowskie Góry - Pogórnicze zabytki Tarnowskich Gór
  • Tarnowskie Góry / Górny Śląsk

    System gospodarowania wodą podziemną w Tarnowskich Górach to arcydzieło hydrotechniki nie tylko ze względu na złożoność i rozległość odwadniania, ale przede wszystkim ze względu na równoległe wykorzystywanie wody na potrzeby lokalne i regionalne. Unikatowy, pionierski model zrównoważonej gospodarki wodną w czynnym środowisku górniczym przyczynił się do rozwoju wielkoskalowego systemu zaopatrywania w wodę do celów konsumpcyjnych i przemysłowych.

    Jedyne na świecie:


  • Kalwaria Zebrzydowska
  • Małopolskie

    Manierystyczny zespół architektoniczno-krajobrazowy oraz park pielgrzymkowy w Kalwarii Zebrzydowskiej to wyjątkowy przykład wielkoprzestrzennego założenia krajobrazowego, które łączy piękno przyrody z wartościami duchowymi oraz zasadami sztuki barokowej.

      |  


  • Zamek krzyżacki w Malborku
    Żuławy / Pomorskie


  • Kompleks zamkowy w Malborku wzniesiony przez Zakon Szpitala Najświętszej Maryi Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie, zwany w Polsce Krzyżakami- dzieło gotyckiej architektury obronnej- jest największym i tak dobrze zachowanym ceglanym zamkiem na świecie. Już w 1804 roku król pruski uznał zamek za zabytek, co zahamowało proces degradacji i stało się punktem wyjścia do trwającej od 200 lat konserwacji i restauracji. Prowadzone przy nim prace są przykładem, jak tworzyła się i ewoluowała nowoczesna doktryna konserwatorska.






  • Auschwitz- Birkenau
    Małopolskie / Górny Śląsk


  • Kompleks zamkowy w Malborku wzniesiony przez Zakon Szpitala Najświętszej Maryi Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie, zwany w Polsce Krzyżakami- dzieło gotyckiej architektury obronnej- jest największym i tak dobrze zachowanym ceglanym zamkiem na świecie. Już w 1804 roku król pruski uznał zamek za zabytek, co zahamowało proces degradacji i stało się punktem wyjścia do trwającej od 200 lat konserwacji i restauracji. Prowadzone przy nim prace są przykładem, jak tworzyła się i ewoluowała nowoczesna doktryna konserwatorska.






  • Hala Stulecia we Wrocławiu
    Wrocław / Dolnośląskie


  • Hala Stulecia uznawana jest za pionierskie osiągnięcie inżynierii i architektury XX stulecia. Jest przykładem twórczego i innowacyjnego rozwoju technik budowlanych z wykorzystaniem żelbetu.






    Drewniane UNESCO:


    Drewniane kościoły Małopolski i Podkarpacia
    grupa cennych historycznie i ciekawych architektonicznie drewnianych kościołów najczęściej konstrukcji zrębowej, z których najstarsze pochodzą z XIV wieku (za najstarszy uważa się kościół w Haczowie z 1388 roku). Zachowały się w dobrym stanie do czasów współczesnych i stanowią drugie najstarsze tego rodzaju skupisko drewnianych świątyń w Europie, zaraz po norweskich kościołach klepkowych tzw. stavkirke.

  • Binarowa:
  • Małopolskie / okolice Biecza

    Kościół parafialny pw. Św. Michała Archanioła z ok. 1500 r. - wyjątkowo cenne malowidła z XVI-XVII w.


    Kościół udostępnia przewodnik: pani Małgorzata Nalepa (tel. 692-385-244).

  • Blizne:
  • Podkarpackie / Kotlina Jasielsko-Krośnieńska

    Drewniany kościół parafialny pw. Wszystkich Świętych o charakterze obronnym, powstał najprawdopodobniej w XV lub XVI wieku (zapewne przed 1470), w stylu gotyckim.



  • Dębno Podhalańskie:
  • Małopolskie / Spisz, Pieniny, Gorce

    Atrakcją tego niezwykłego kościoła są cymbałki zazwyczaj leżące w prezbiterium. są bardzo stare – mogły powstać nawet w V wieku.



  • Haczów:
  • Podkarpackie / Kotlina Jasielsko-Krośnieńska

    Najstarszy, największy i najlepiej zachowany gotycki kościół drewniany konstrukcji zrębowej w Europie, praktycznie nie zmieniony pod względem konstrukcyjnym, z bogatym wystrojem malarskim i rzeźbiarskim



  • Lipnica Murowana:
  • Małopolskie / Pogórze Lipnicko-Wiśnickie

    Kościół znajduje się nad rzeczką Uszwicą. Kościół zbudowano prawdopodobnie pod koniec XV wieku, na miejscu wcześniejszej świątyni. Jednak według miejscowej tradycji pochodzi on z roku 1143 lub 1203.



  • Sękowa:
  • Małopolskie / okolice Gorlic

    Drewniany kościół filialny w Sękowej pod wezwaniem św. Filipa i św. Jakuba. Ze względu na swoją historię oraz specyficzny wygląd często nazywany Perłą Beskidu Niskiego.





    Drewniane cerkwie w polskim i ukraińskim regionie Karpat

    Wymienione cerkwie zlokalizowane są w północnej strefie Karpat Zachodnich. Najstarsze zachowane drewniane cerkwie w obszarze polskich i ukraińskich Karpat pochodzą z końca XV i początku XVI wieku. Świątynie te stanowią najdoskonalsze osiągnięcia drewnianej architektury cerkiewnej swych czasów, do dziś zdumiewając skomplikowanymi rozwiązaniami konstrukcyjnymi. Różnorodność form i typów, doskonałość ciesielskich rozwiązań konstrukcyjnych oraz odmienność stylistyczna – to właśnie wyróżnia drewniane budownictwo cerkiewne w obszarze polskich i ukraińskich Karpat od drewnianego budownictwa sakralnego pozostałej części Europy.


  • cerkiew św. Paraskiewy w Radrużu:
  • Podkarpackie / Roztocze Południowe




  • cerkiew Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy w Chotyńcu
  • Podkarpackie / okolice Przemyśla



  • cerkiew św. Michała Archanioła w Smolniku
  • Podkarpackie / Bieszczady




  • cerkiew św. Michała Archanioła w Turzańsku
  • Podkarpackie / Bieszczady




  • cerkiew św. Jakuba Młodszego Apostoła w Powroźniku
  • Małopolskie / Beskid Sądecki




  • cerkiew Opieki Bogurodzicy w Owczarach
  • Małopolskie / Beskid Niski




  • cerkiew św. Paraskiewy w Kwiatoniu
  • Małopolskie / Beskid Niski




  • cerkiew św. Michała Archanioła w Brunarach Wyżnych
  • Małopolskie / Pogórze Grybowskie


      

  • cerkiew Zesłania Ducha Świętego w Potyliczu
  • Ukraina

  • cerkiew św. Dymitra w Matkowie
  • Ukraina

  • cerkiew św. Jerzego w Drohobyczu
  • Ukraina

  • cerkiew św. Ducha w Rohatyniu
  • Ukraina

  • cerkiew Narodzenia Theotokos w Werbiążu Niżnym
  • Ukraina

  • cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiego w Jasinie
  • Ukraina

  • cerkiew św. Michała Archanioła w Użoku
  • Ukraina


  • Kościoły Pokoju w Jaworze i Świdnicy
  • Dolnośląskie

    Śląskie Kościoły Pokoju stanowią historyczne nawiązanie do ważnego w dziejach Europy wydarzenia politycznego, jakim było zawarcie pokoju westfalskiego w 1648 roku kończącego wojnę trzydziestoletnią. Cesarz monarchii habsburskiej w geście łaski dla pokonanych protestantów wydał zezwolenie na wzniesienie trzech świątyń na Śląsku. Obwarował je jednak zastrzeżeniem, że nie mogą to być budowle murowane z wieżami usytuowane w mieście. Kościoły zbudowano w konstrukcji ryglowej. Do dziś zachowały się dwa - w Jaworze i Świdnicy, które pełnią nadal funkcje sakralne. Trzeci – w Głogowie uległ zniszczeniu już w końcu XVIII wieku.



    Copyright © MUWIT.pl    O portalu |  autorzy |