Aktualizacja: wrzesień'2020



Wigierski Park Narodowy
notka o parku





Dane teleadresowe:



Dane teleadresowe:

Wigierski Park Narodowy
Krzywe 82, 16-400 Suwałki
tel.(+48) (0)87 563 25 40,
e-mail: wigry_pn@su.onet.pl




źródło fotografii


Wigierski Park Narodowy położony jest na północnym skraju Puszczy Augustowskiej, największego zwartego kompleksu leśnego na niżu Europy, który wraz z lasami na terytorium Litwy i Białorusi pokrywa obszar około 300 tysięcy hektarów. Geograficznie, Park leży w granicach Pojezierza Litewskiego i obejmuje fragmenty trzech mezoregionów: Pojezierza Zachodniosuwalskiego, Pojezierza Wschodniosuwalskiego i Równiny Augustowskiej. Prawie cały obszar Wigierskiego Parku Narodowego leży w środkowej części dorzecza rzeki Czarnej Hańczy, dopływu Niemna. Park, wraz z otuliną, rozciąga się pomiędzy 53o57' a 54o10' szerokości geograficznej północnej i 22o57' a 23o15' długości geograficznej wschodniej.

Pod względem administracyjnym Park zlokalizowany jest w północnej części województwa podlaskiego, w granicach trzech powiatów: Suwałki (część gminy Suwałki), Sejny (części gmin Krasnopol i Giby) oraz Augustów (część gminy Nowinka). W województwie podlaskim, wchodzącym w skład obszaru Zielonych Płuc Polski, położone są także trzy inne parki Narodowe: Białowieski, Biebrzański i Narwiański. W województwie podlaskim znajduje się 30,14% powierzchni wszystkich polskich parków Narodowych. Świadczy to o niezwykle bogatych zasobach przyrodniczych całego regionu.

Rzeźba terenu Parku jest zróżnicowana. Na północ od Jeziora Wigry krajobraz jest pagórkowaty, z licznymi wzniesieniami i obniżeniami terenu, dużą liczbą jezior i dolin rzecznych, zaś w części południowej dominują obszary o lekko sfalowanej lub płaskiej powierzchni. Wyjaśnienia tego zjawiska szukać należy w odmiennej historii geologicznej tych dwóch obszarów. Rzeźbę terenu tej części Suwalszczyzny ukształtował ostatecznie okres zlodowaceń, w szczególności stadiał leszczyńsko-pomorski zlodowacenia północnopolskiego, choć widoczne są także elementy rzeźby pochodzące z wcześniejszych okresów. W swoim maksymalnym zasięgu lądolód ostatniego zlodowacenia pokrywał cały obszar obecnego parku Narodowego i sięgał aż do doliny Biebrzy.

Pod względem klimatycznym Park znajduje się w Regionie Mazursko-Podlaskim, obejmującym swym zasięgiem wschodnią część Pojezierza Mazurskiego oraz część Podlasia. Cały region, pomimo niewielkiej odległości od morza Bałtyckiego, pozostaje pod znacznym wpływem rozciągającego się na wschód bloku kontynentalnego Eurazji. Z tego też względu obszar ten ma najsurowsze warunki klimatyczne w całej nizinnej części kraju. Zima rozpoczyna się w trzeciej dekadzie listopada i trwa do pierwszej dekady kwietnia. Średnia miesięczna temperatura powietrza waha się w tym okresie od-6,7 do-2,7 oC. Wiosna rozpoczyna się w połowie kwietnia i trwa około dwóch miesięcy. Średnia miesięczna temperatura powietrza waha się w tym okresie od około 5,0 oC w kwietniu do około 16,0 oC w czerwcu. Lato rozpoczyna się w połowie czerwca i trwa do trzeciej dekady sierpnia. Średnia miesięczna temperatura powietrza atmosferycznego wynosi w tym okresie 16-18 oC.

Jesień trwa niespełna dwa miesiące, a średnia temperatura powietrza spada w tym czasie do około 6,0 oC. Średnia roczna temperatura powietrza atmosferycznego, dla wielolecia 1971-1996, wynosiła 5,3 oC. Osłonięcie terenu Parku od północy i północnego zachodu przez wyższe Wzgórza Szeskie powoduje, że powstaje tzw. cień opadowy, zmniejszający na tym terenie wielkość opadów atmosferycznych. Średnia roczna suma opadów z wielolecia 1971-1996 wynosiła 593 mm, a w po- szczególnych latach wahała się od 442 do 743 mm. Najobfitsze opady notowane były w lecie- suma miesięczna około 80 mm, a najmniejsze zimą- poniżej 30 mm. W przeciętnym roku opady z okresu letniego stanowią 63% sumy opadów rocznych, a w poszczególnych latach ich udział wahał się od 46 do 81%. Znaczna część opadów atmosferycznych spada w postaci śniegu. Pierwsza pokrywa śnieżna może pojawić się na terenie Parku już w trzeciej dekadzie listopada, a zanika średnio pod koniec pierwszej dekady kwietnia. Bywa, że utrzymuje się ona nawet 130 dni.




Rzeźba terenu:

Ichtiofauna:

Wody Parku to nie tylko jeziora. W WPN występują także inne rodzaje środowisk wodnych- rzeki, strumienie, źródliska, rowy, stawy naturalne i sztuczne, zbiorniki okresowe i różnorodne siedliska wodno-błotne, w tym interesujące przyrodniczo rozlewiska w dolinach rzek. Każdy z tych typów siedlisk charakteryzuje się specyficznymi zespołami organizmów wodnych, co zdecydowanie wpływa na ogólną, wysoką różnorodność chronionej w Parku przyrody. Jeziora wigierskie mają wodę zróżnicowaną pod względem trofii- od jezior średnio żyznych (mezotroficznych) do żyznych (eutroficznych) i wyraźnie już przeżyźnionego, silnie eutroficznego Jeziora Leszczewek. Zbiorniki wodne o coraz wyższej trofii charakteryzuje zmniejszanie się przezroczystości wody, narastanie deficytu tlenowego w warstwach przydennych- aż do całkowitego ich odtlenienia, zmniejszanie się różnorodności zespołów organizmów wodnych oraz ubywanie gatunków typowych dla wód niezanieczyszczonych. Rosnącej trofii towarzyszy także pogorszenie walorów użytkowych Jeziora, w tym atrakcyjności rybackiej, wędkarskiej i rekreacyjnej. Na szczęście większość jezior Parku nie została jeszcze silnie użyźniona i zachowała wysoką wartość przyrodniczą. Do jezior o umiarkowanej, miejscami tylko wysokiej, żyzności należy największe jezioro Parku- Wigry. Jest to jezioro niezwykłe, zadziwiające różnorodnością przyrody i kryjące w sobie wiele tajemnic. Do jezior o umiarkowanej, miejscami tylko wysokiej, żyzności należy największe jezioro Parku- Wigry. Jest to jezioro niezwykłe, zadziwiające różnorodnością przyrody i kryjące w sobie wiele tajemnic.

Na jeziorze Wigry znajduje się dziewiętnaście mniejszych i większych wysp. Niektóre powstały jednocześnie z nim, inne mają pochodzenie wtórne- jako rezultat obniżenia poziomu wód oraz komasacji osadów na mieliznach (wyspy: Krowa, Ostrowy Brzozowe).


Wigry słyną ze swoich ryb, w szczególności z występowania w nich sielawy i siei. Na terenie Parku odnotowano do tej pory występowanie 32 gatunków ryb, przy czym skład gatunkowy ryb w poszczególnych zbiornikach wodnych jest odmienny. Na przykład ryby z rodziny Coregonidae, do których należą sielawa i sieja, występują jedynie w największych i jednocześnie najgłębszych Jeziorach Parku. Inne, w tym wiele gatunków ryb karpiowatych, występują w różnorodnych wodach- Jeziorach, rzekach, a nawet w niektórych śródleśnych zbiornikach wodnych, zwanych na Suwalszczyźnie sucharami. Na terenie Parku występuje 17 niewielkich ekosystemów wodnych będących typowymi "sucharami"- zbiornikami prawie zawsze pozbawionymi dopływów i odpływów, o wodzie brunatnej, zakwaszonej, charakteryzującej się niską koncentracją wapnia oraz wysoką zawartością kwasów humusowych spływających do zbiornika z zalesionej zlewni. Na obrzeżach sucharów występuje szerszy lub węższy pierścień roślinności torfowiskowej, z tak charakterystycznymi gatunkami, jak mchy torfowce, żurawina, modrzewnica, przygiełka biała, turzyca bagienna, bagno zwyczajne, borówka bagienna czy rosiczki- okrągłolistna i długolistna. Roślinność ta tworzy niekiedy pływający, nasuwający się na powierzchnię zbiornika kożuch, tzw. pło torfowcowe, a jego oderwane fragmenty mogą tworzyć pływające wyspy.


Flora parku:
Największą rzeką Parku jest Czarna Hańcza, wnosząca do Jeziora Wigry średnio 1,4 m3 wody na sekundę i zbierająca spływy z powierzchni ponad 170 km2. Niewiele mniej wody wnosi do Wigier rzeka Piertanka, która odprowadza do Zatoki Zadworze dopływy rzek Wiatrołuży (z jej dopływem- Maniówką), Kamionki i Samlanki. łączna powierzchnia zlewni tych rzek przekracza 176 km2. Inne cieki, w tym rzeczka Dłużanka (Bystra) odprowadzająca wodę z kompleksu jezior Długie, Muliczne i okrągłe oraz struga łącząca jezioro Staw z Wigierkami, są bardzo krótkie i niosą niewiele wody. Z Wigier wypływa tylko Czarna Hańcza, odprowadzająca nadmiar wód do Niemna.

142 KM RZEKI...

Czarna Hańcza jest największą rzeką Wigierskiego Parku Narodowego oraz jedną z ważniejszych rzek Suwalszczyzny. Czarna Hańcza zbiera spływy z powierzchni ponad 170 km2 i wnosi do Wigier 1,4 metra sześciennego wody na sekundę. Jej źródła zlokalizowane są w pobliżu jez. Jegliniszki, a uchodzi do Niemna na terenie Białorusi. Czarna Hańcza ma długość prawie 142 km z czego 108 km przebiega na terenie Polski. Przez teren Wigierski Park Narodowy przepływa górno-środkowy, prawie 15 kilometrowy fragment rzeki.


Flora roślin naczyniowych Wigierskiego Parku Narodowego nie została jeszcze do końca poznana, jednak opisano już na tym terenie 998 taksonów należących do ponad 100 rodzin. Flora Parku jest niezwykle interesująca, ponieważ występują tu gatunki reprezentujące różne elementy geograficzne. Najliczniejsze są gatunki środkowo-europejskie i borealne, lecz występują tu także rośliny reprezentujące element arktyczny, południowo- syberyjski, atlantycki, pontyjski i śródziemnomorski. Ciekawa jest obecność we florze Parku 18 gatunków będących reliktami późnoglacjalnymi i postglacjalnymi. Występują wśród nich m.in. brzoza niska Betula humilis, bażyna czarna Empetrum nigrum, skalnica torfowiskowa Saxifraga hirculus i turzyca strunowa Carex chordorrchiza.

Fauna Parku jest bogata i składa się z gatunków, które są charakterystyczne dla tej części Polski. Oczywiście nie oznacza to, iż skład obecnej fauny jest taki sam jak przed wiekami. W okresie historycznym, w wyniku stopniowego zmniejszania się powierzchni leśnej i gospodarczego przekształcania lasów, presji myśliwskiej i kłusowniczej oraz innych czynników związanych z działalnością człowieka, skład fauny tego obszaru, w szczególności fauny dużych ssaków, ulegał zmianie. Na podstawie danych zawartych w "Polskiej czerwonej księdze zwierząt" (1992) można przypuszczać, iż w XIII wieku wyginęły na tym obszarze tury (Bos primigenius), w XVII/XVIII wieku tarpany (Equus gmelini) i żubry (Bison bonasus), w XVIII wieku niedźwiedzie brunatne (Ursus arctos), a w XX wieku norka europejska (Mustela lutreola) i żółw błotny (Emys orbicularis). Niektóre gatunki, uprzednio liczne, bardzo zmniejszyły swoją liczebność i są obecnie spotykane w rejonie Parku sporadycznie. Należą do nich, między innymi, ryś (Lynx lynx), wilk (Canis lupus), puchacz (Bufo bufo) i kilka innych gatunków ptaków drapieżnych, głuszec (Tetrao urogallus), bocian czarny (Ciconia nigra) i troć jeziorowa (Salmo trutta m.lacustris). Choć w rejonie wigierskim następowało stopniowe zmniejszanie się liczby gatunków rodzimej fauny, niektóre z nich, dzięki objęciu ochroną gatunkową i rezerwatową zwiększyły swoją liczebność i nie są już uznawane za zagrożone wyginięciem. Do gatunków "ocalonych" należą w szczególności bóbr europejski (Castor fiber) i kormoran czarny (Phalacrocorax carbo). Dotychczasowe badania przeprowadzone w granicach Wigierskiego Parku Narodowego wykazały obecność około 1700 gatunków zwierząt, w tym 289 gatunków objętych ochroną prawną.


Na terenie Parku stwierdzono występowanie 297 gatunków kręgowców, w tym 32 gatunki ryb, 12 gatunków płazów, 5 gatunków gadów, 202 gatunki ptaków oraz 46 gatunków ssaków. Ponad 82% fauny kręgowców Parku (244 gatunki) podlega ochronie gatunkowej. Jest to 48% wszystkich chronionych w Polsce kręgowców. Wśród gatunków objętych ochroną zdecydowanie największą grupę stanowią ptaki- 185 gatunków, a następnie ssaki- 37 gatunków. Pozostałe gatunki należą do gromady płazów, gadów i ryb. W przeciwieństwie do fauny bezkręgowców, różnorodność gatunkowa zwierząt kręgowych zbadana jest dość dokładnie i nie należy spodziewać się zbyt wielu nowych gatunków. Dotyczy to szczególnie gatunków chronionych, z których jedynie nieliczne gatunki ptaków i nietoperzy mogą powiększyć istniejącą listę.


Fauna parku:
Na potrzeby rosnącego ruchu turystycznego wyznaczone zostały i zagospodarowane ścieżki edukacyjne: "Las", "Suchary", "Płazy", "Jeziora" i "Puszcza". Urządzono cztery pola namiotowe i jedną plażę (Krzywe) na gruntach administrowanych przez WPN oraz 11 pól namiotowych na gruntach innych właścicieli. dużą popularnością cieszą się wystawy: przyrodnicza (w budynku dyrekcji parku) oraz etnograficzna "Ocalić od zapomnienia" (przy leśniczówce w Krzywem). Turystyka na terenie Parku odbywa się po wyznaczonych szlakach, oraz po istniejących drogach publicznych: drodze wojewódzkiej (Suwałki- sejny), drogach powiatowych i gęstej sieci dróg gminnych. Z penetracji wyłączone są strefy brzegowe jezior zarośnięte trzcinami, a także pas wody o szerokości 100 metrów na odcinku od ujścia rzeki Czarnej Hańczy do Wigier do półwyspu Łysocha.

Na terenie Węgierskiego Parku Narodowego wyznaczono szlaki turystyczne o łącznej długości 190 km, przeznaczone do turystyki pieszej i rowerowej. Turystyka na szlakach turystycznych Parku może się odbywać przez cały rok od świtu do zmierzchu. Ponadto, dla turystów dostępne są niektóre wody w obrębie WPN-u, po których można poruszać się kajakiem, łodzią wiosłową, żaglówką lub innym sprzętem pływającym bez silnika spalinowego. Akweny udostępnione do turystyki i wędkarstwa to: Wigry, Pierty, Omułówek, Mulaczysko, Czarne k.Bryzgla, Leszczewek, Postaw i rzeka Czarna Hańcza poniżej Wigier.


Copyright © MUWIT.pl    O portalu |  autorzy |