Aktualizacja: wrzesień'2020



Tatrzański Park Narodowy
oprac. Gall Anonim





Materiał pochodzi z:


Mały przewodniczek po Karpatach Polskich

Dane teleadresowe:



Tatrzański Park Narodowy
ul. Chałubińskiego 42a
34-500 Zakopane
telefony : (+48)(18) 20-632-03 (+48)(18) 20-641-16
email: sekretariat@tpn.pl




źródło fotografii


Tatrzański Park Narodowy powstał w 1954 r. Zajmuje powierzchnię: 21164.00 ha w tym: powierzchnia rezerwatów ścisłych: 11514.00 ha, powierzchnia terenów chronionych częściowo: 9287.00 ha i powierzchnia leśna: 15048.00 ha.

Tatry są najwyższymi górami alpejskimi w Karpatach Zachodnich. Jest to jedyny w Polsce obszar typowo wysokogórski. Dzieli się na dwie części: Tatry Wysokie zbudowane ze skał krystalicznych i Tatry Zachodnie zbudowane ze skał krystalicznych i osadowych. Najwyższy szczyt- Rysy, 2499 m n.p.m. Liczne oligotroficzne jeziora. Powierzchnia największych: Morskiego Oka i Wielkiego Stawu sięga 35 ha. W Tatrach zachodnich liczne są jaskinie (ok.550).


Tatry Wysokie zbudowane są z pleistoceńskich granitoidów. Tatry Zachodnie z granitoidów oraz skał osadowych (wapieni, dolomitów, łupków i piaskowców) osadzonych w mezozoiku a zdeformowanych i wyniesionych podczas alpejskich ruchów górotwórczych. Ich współczesny wygląd kształtowały zlodowacenia pleistoceńskie, dzięki tworzeniu się i zanikaniu lodowców typu alpejskiego, zwłaszcza we wschodniej, wyższej części Tatr (długość lodowców przekraczała tam 20 km). Lodowce doprowadziły do wytworzenia się ostrych szczytów i grani, kotłów polodowcowych (zajęte przez Jeziora), doliny U-kształtne, doliny boczne z wodospadami, wygłady lodowcowe oraz systemy moren.

W polskich Tatrach jest ponad 100 naturalnych zbiorników wodnych, z czego ponad 30 to większe jeziora. Sieć rzeczna jest gęściejsza w Tatrach Wysokich, gdyż w Tatrach Zachodnich duża część wód przepływa systemem krasowych wód podziemnych. W rejonie krasowym występują wywierzyska- bardzo wydajne źródła o przepływie kilkuset litrów na sekundę. Na obszarach skał węglanowych w wyniku procesów erozyjnych krasowych powstały malownicze formy skalne (ostańce, wąwozy, kotły eworsyjne w dolinach potoków), a w wyniku procesów krasowych- bardzo liczne i długie jaskinie. Do najdłuższych należą: Wielka Śnieżna (równocześnie najgłębsza- 776 m) i system Jaskini Wysokiej- Za Siedmioma Progami (ponad 10 km korytarzy), oraz jaskinie Miętusia i Bizioch Kominiarski (ponad 9 km).

Znaczne zróżnicowanie warunków klimatycznych, bogactwo rzeźby terenu, podłoża geologicznego i gleb przyczynia się do występowania niezwykłego zróżnicowania roślinności Tatr. Strefowość roślinności w Tatrach jest typowa:
  • piętro regla dolnego (1200-1250 m n.p.m.) na glebach bogatych w węglan wapnia występują lasy bukowo-jodłowe, na podłożu granitowym- lasy świerkowo-jodłowe.

  • piętro regla górnego (1250-1550 m n.p.m.) budują bory świerkowe (ze skupieniami limby przy górnej granicy lasu) urozmaicone skałkami, wąwozami i potokami. Bogata roślinność naskalna (pierwiosnek łyszczak, szarotka, goryczka krótkołodygowa, goździk wczesny, aster alpejski, dębik ośmiopłatkowy, skalnica gronkowa.

  • piętro kosodrzewiny (1500-1800 m n.p.m.) pokryte jest zwartymi zaroślami tego gatunku, miejscami urozmaicone innymi krzewami i jarzębiną, różą alpejską, wierzbą śląską, a na podłożu wapiennym jarząb mączny. Na glebach wilgotnych i bogatych występują ziołorośla miłosny górskiej, modrzyka górskiego, omiega górskiego i ciemiężycy zielonej.

  • piętro wysokogórskich muraw (>1500 m n.p.m.). Różnią się one składem gatunkowym w zależności od podłoża: na podłożu granitowym głównymi gatunkami są sit skucina i boimka dwurzędowa; na podłożu wapiennym: turzyca mocna i sesleria tatrzańska.


  • W Tatrach:
    Wśród najwyższych granitowych szczytów występuje ok. 120 gatunków roślin kwiatowych i paprotników, mimo skrajnie niekorzystnych warunków. W krajobrazie lasów tatrzańskich zwracają uwagę polany śródleśne, z ponad 100 gatunkami roślin kwiatowych, z masowo kwitnącym krokusem. Tatry są głównym obszarem występowania flory wysokogórskiej o niespotykanym bogactwie- ok. 1000 gatunków roślin naczyniowych. Wśród nich jest kilka endemitów zachodnio-karpackich: skalnica tatrzańska i ostróżka tatrzańska. Flora chroniona liczy 77 gatunków ściśle chronionych i 9 częściowo, m.in. występują tu limba, dębik ośmiopłatkowy oraz powszechnie znana szarotka alpejska.


    Podobnie jak w przypadku roślin fauna Tatr charakteryzuje się wieloma endemitami i gatunkami rzadkimi. Występuje tu 51 gatunków ssaków. Powszechnie znane jest występowanie w Tatrach kozicy i świstaka oraz synantropizujących się niedźwiedzi. Ciekawe jest występowanie nornika śnieżnego i darniówki tatrzańskiej. Z innych rzadkich gatunków ssaków występuje tu rzęsorek mniejszy i zębiełek białawy (oba z rodziny ryjówek). Występuje tu 11 gatunków nietoperzy. Gryzonie reprezentuje 18 gatunków ze znaną czarną formą wiewiórki. Dość często spotykana jest koszatka. Była tu także notowana bardzo rzadka smużka, jednakże brak nowych potwierdzeń. Występuje tu niewielka populacja wilka (1-3 watach), rysia (10 osobników) i wydry. Niepewne jest występowanie żbika. Fauna ptaków parku składa się ze 101 gatunków. Charakterystyczne jest występowanie silnej populacji płochacza halnego, a także reliktowych stanowisk ptaków: czeczotki i podróżniczka w formie Skandynawskiej. Na podkreślenie zasługuje zachowanie na terenie parku lęgowisk sokoła wędrownego, głuszca, nagórnika i orła przedniego- jednych z gatunków najbardziej zagrożonych wyginięciem w Polsce.

    Herpetofauna Tatr to 3 gatunki gadów i 7 gatunków płazów. Skład ichtiofauny (6 gatunków) jest ubogi w porównaniu do terenów otaczających park. Malakofauna TPN-u to ponad 70 gatunków ślimaków i kilka gatunków małży. Spośród owadów ciekawe jest występowanie wysokogórskich chrząszczy biegaczy, górówki, i motyli. Wśród reliktów polodowcowych występuje kózka, ważka, motyl perłowiec i górówka lapońska. Endemitami tatrzańskimi są chruścik i skoczogonek. Spośród skorupiaków bardzo znanym przykładem reliktu polodowcowego jest skrzelopływka bagienna, której główny zasięg pokrywa się z tundrą.





    Copyright © MUWIT.pl    O portalu |  autorzy |