Aktualizacja: wrzesień'2020



Biebrzański Park Narodowy
oprac. Ziellona




Dane teleadresowe:

Biebrzański Park Narodowy
Osowiec-Twierdza 8, 19-110 Goniądz,
telefon: (0-85) 738 06 20, 738 30 00,
faks: (0-85) 738 30 21,
e-mail: sekretariat@biebrza.org.pl





źródło fotografii


Przewodnik - czapla


Biebrzański Park Narodowy został utworzony 09.09.1993 r. Położony jest w północno-wschodniej części kraju, na terenie województwa podlaskiego. Powierzchnia Parku wynosi 59223 ha. Obszary leśne w Parku zajmują 15547 ha, grunty rolne- 18182 ha, a nieużytki- słynne Bagna Biebrzańskie, w rzeczywistości najbardziej cenne przyrodniczo ekosystemy- 25494 ha.

Dolina Biebrzy jest unikatową w skali Europy enklawą dla ptaków wodno-błotnych.
Zaobserwowano tu dotychczas 271 gatunków ptaków, z czego 181 gatunków to gatunki lęgowe. Spośród 56 gatunków uznanych w Polsce za ginące lub zagrożone wyginięciem 17 gnieździ się właśnie w Biebrzańskim Parku Narodowym, np.: dubelt, wodniczka, rybitwa czarna, rybitwa małoskrzydła, orlik grubodzioby. Dla niektórych z nich Bagna Biebrzańskie są jedną z ostatnich ostoi gwarantujących utrzymanie się ich populacji w Europie Środkowej.

Biebrzański Park Narodowy chroni rozległe i prawie niezmienione dolinowe torfowiska z unikalną różnorodnością gatunków roślin, ptaków i innych zwierząt oraz naturalnych ekosystemów. Dolina Biebrzy jest bardzo ważnym miejscem gniazdowania, żerowania i odpoczynku dla ptactwa wodno-błotnego, toteż w roku 1995 została wpisana na listę siedlisk konwencji RAMSAR-owskiej tj. obszarów mokradłowych o międzynarodowym znaczeniu, zwłaszcza jako środowiska życia ptactwa wodno-błotnego. Bagna Biebrzańskie leżą w północno-wschodniej Polsce, która jest uważana za najzimniejszy (poza górami) region kraju. Klimat Kotliny wynika z nakładania się cech związanych z rozległymi obszarami torfowisk, formą dolinną i ogólnych cech klimatu północno-wschodniej Polski. Klimat jest zbliżony do kontynentalnego z elementami subborealnego. Cechuje go długa zima, krótkie przedwiośnie i najkrótszy (poza górami) okres wegetacyjny. Średnia roczna temperatura jest jedną z najniższych na niżu.

Park leży w dorzeczu Biebrzy (Wisły i zlewisku Morza Bałtyckiego), największego po Bugu dopływu Narwi. Swój początek bierze na południe od Nowego Dworu, u podnóża wzgórz morenowych w Mezoregionie Wzgórz Sokólskich. Ujście Biebrzy znajduje się koło wsi Ruś. Długość rzeki wynosi ok. 165 km (w tym 155 km w Parku), a powierzchnia dorzecza 7051,2 km2.

mapa pochodzi ze strony www.biebrza24.pl


Większość lasów porasta bagna stąd największy udział drzewostanów w typie siedliskowym olsu i lasu mieszanego bagiennego. Piaszczyste wydmy na krawędziach doliny porastają bory świeże i bory mieszane świeże. W lasach tych dominują brzozy oraz olsza czarna i sosna. Pomimo kilkusetletniej działalności ludzkiej na tym terenie, większość zbiorowisk leśnych wykazuje cechy naturalne. Jednak znaczną powierzchnię stanowią zbiorowiska zastępcze i lasy młodszych stadiów wyrosłe na powierzchniach dawnych zrębów. Ponad 40% powierzchni Parku zajmują siedliska hydrogeniczne. Na ich obszarze wyróżniono ponad 70 typów zbiorowisk roślinnych naturalnych i zastępczych (w tym półnaturalnych i antropogenicznych). Wśród zbiorowisk naturalnych dominują (bezleśne): turzycowiska, mechowiska i szuwary oraz (leśne): olsy, brzeziny i bory bagienne. Ekosystemy wodne reprezentuje rzeka Biebrza wraz z dopływami oraz liczne starorzecza.

Park leży w geobotanicznej krainie zwanej Kotliną Biebrzańską a ta należy do Działu Północnego. Jedną z jego charakterystycznych cech florystycznych jest dominacja świerka i duży udział gatunków borealnych i reliktów glacjalnych: brzoza niska, trzcinnik prosty, turzyca strunowa, turzyca życicowa, bażyna czarna, bagno zwyczajne, żurawina błotna, gnidosz królewski, tłustosz pospolity, wielosił błękitny, wierzba lapońska, skalnica torfowiskowa, niebielistka trwała, wełnianeczka alpejska, borówka bagienna i szereg mszaków.

Flora jest tu równie bogata i porównywalna z podobnymi obszarami terenów sąsiednich. Występuje tu ponad 1000 gatunków roślin naczyniowych, w tym ponad 900 w granicach Parku. Stwierdzono 90 gatunków podlegające ochronie całkowitej i 17 pod ochroną częściową. 45 gatunków tu występujących znalazło się na "Czerwonej liście roślin naczyniowych zagrożonych w Polsce". Do najrzadzszych gatunków należą: zanokcica zielona, skrzyp pstry, widłak wroniec, rosiczka długolistna, Wąkrota zwyczajna, tłustosz zwyczajny, płesznik zwyczajny, zaraza niebieska, niebielistka trwała, szachownica kostkowata, kosaciec bezlistny oraz 20 gatunków storczykowatych z najokazalszym krajowym gatunkiem obuwikiem pospolitym (najliczniejsza w Polsce populacja!). Do najbardziej interesujących pod względem bogactwa florystycznego siedlisk zaliczyć należy obok mechowisk turzycowych- mineralne wyniesienia "grądy".





Gatunki glacjalne i borealne:

Rośliny zagrożone:

Storczyki:


Rozległość obszaru, jego pierwotność i odmienność sprawiają, że w dolinie Biebrzy zachowała się specyficzna fauna w dużym stopniu związana z naturalnymi ekosystemami bagiennymi i wodnymi. Stwierdzono tu obecność 48 gatunków ssaków. M.in. 10 gatunków nietoperzy - w Twierdzy Osowiec obserwowano największe w Polsce północno-wschodniej skupiska kolonii zimujących nietoperzy. Wśród drobnych ssaków uwagę zwraca pospolitość i wysokie zagęszczenie nornika północnego (Microtus oeconomus), świadcząca o specyfice środowisk bagiennych. Z pozostałych ssaków na uwagę zasługują: wilk, wydra, łoś i bóbr. Znajduje się tu największa w kraju ostoja łosia (ok. 400 sztuk). Reintrodukowany po ostatniej wojnie bóbr jest obecnie zwierzęciem pospolitym.

W dolinie Biebrzy obserwowano 271 gatunków ptaków, w tym ponad 180 lęgowych. Jest najważniejszą ostoją dubelta, kropiatki, orlika grubodziobego, rybitwy białoskrzydłej i derkacza w Europie Środkowej i Zachodniej. Jest też ważnym "przystankiem" dla migrujących siewkowców, kaczek, gęsi i żurawi. Dlatego też dolina Biebrzy została uznana przez BirdLife International za ostoję ptaków o randze światowej. BPN jest też na liście Konwencji Ramsarskiej.


Nietoperze i małe ssaki:

Ssaki nieco większe:

Ichtiofauna dorzecza Biebrzy liczy 36 gatunków ryb oraz wielką rzadkość: minoga ukraińskiego - gatunku charakterystycznego dla wschodniej części Morza Czarnego. Liczebność i biomasa ryb jest tu znacznie wyższa niż w innych nizinnych rzekach Polski. W grupie bezkręgowców stwierdzono ponad 700 gatunków motyli, w tym 94 gatunki motyli dziennych. Wykazano obecność 448 gatunków pająków, wśród nich znaczący udział (71) mają gatunki rzadkie, znane z nie więcej niż 3-5 stanowisk w kraju, a 10 gatunków pająków znanych jest tylko stąd. Do tej pory poznano ponad 500 gatunków chrząszczy, 42 gatunków chruścików i 19 gatunków pijawek. Na szczególną uwagę (obok rzecz jasna ptaków) zasługują płazy. W Polsce wszystkie gatunki płazów objęte są całkowitą ochroną prawną na mocy Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26.09.2001 r. W dolinie Biebrzy występuje 12 gatunków płazów: traszka grzebieniasta (Triturus cristatus), traszka zwyczajna (Triturus vulgaris), kumak nizinny (Bombina bombina), grzebiuszka ziemna (Pelobates fuscus), ropucha szara (Bufo bufo), ropucha zielona (Bufo viridis), ropucha paskówka (Bufo calamita), rzekotka drzewna (Hyla arborea), żaba jeziorkowa (Rana lessonae), żaba śmieszka (Rana ridibumda), żaba trawna (Rana temporaria), żaba moczarowa (Rana arvalis) oraz jeden mieszaniec międzygatunkowy- żaba wodna (Rana esculenta).


Ichtiofauna:

Płazy i gady:


Drogi stanowią szczególne zagrożenie dla płazów Biebrzańskiego Parku Narodowego, które podczas złożonego cyklu życiowego odbywają coroczne migracje między środowiskami, w których rozmnażają się, żerują i hibernują. Na wiosnę (marzec- Maj) na drogach giną starsze generacje płazów zmierzające do miejsc rozrodu, natomiast późnym latem i jesienią (wrzesień-październik) ruch drogowy zmniejsza liczebność wszystkich grup wiekowych udających się na zimowiska.

Na uwagę w Biebrzańskim Parku Narodowym zasługują liczne zabytki- poczynając od drewnianych chałup, poprzez liczne kościoły (w tym drewniane: m.in. w Kamiennej Starej, Kramarzewie, Giełczynie i Jaminach), ośrodek kultu maryjnego w Dolistowie Starym, aż po surową Twierdzę Osowiec


Źródło: www.biebrza.org.pl


Copyright © MUWIT.pl    O portalu |  autorzy |